ABD’de Cumhuriyetçiler Trump’a rağmen Rusya-Türkiye yaptırımlarına odaklandı

0


ABD’de Cumhuriyetçi kanat yönetimindeki önemli Dış İlişkiler Komitesi, Türkiye ve Rusya yaptırımları yanında ABD Başkanı Trump’ın yabancı ülke liderleriyle olan ilişkilerini ve yaptığı diplomasi bağlantılarında Trump’ın elini kolunu bağlayacak önlemler üzerinde görüşüyor.

Senato’nun Dış İlişkiler Komitesi tarafından Çarşamba günkü toplantısı, Trump’ın Rusya’da Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov ile Beyaz Saray’da görüşmesinin hemen ardından ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Washington’da ağırlamasının tam bir ay sonra gerçekleşti.

Trump’ın dikkat çekici tavrı, Kongre’deki en yakın müttefikleri bile Türkiye ve Rusya söz konusu olunca ABD başkanından her iki ülke kaynaklı sertliklere karşı daha katı bir tavır takınmasını beklendiklerini iletirken, Başkan’ın sürekli olarak Rusya ve Türkiye’den olumlu bir şekilde bahsediyor oluşu.

ABD’de eskiden bu yana konu dış politika olunca, Cumhuriyetçiler ve Demokratlar sıklıkla beraber hareket edebiliyorlar.

Trump’ın şimdiye dek veto ettiği altı yasadan dördü dış politikayla ilgiliydi.  Çin’i tam da ticaret görüşmelerinin kritik bir aşamasında kızırdan Hongkong’lu göstericileri destekleyen düzenleme ise hem  Temsilciler Meclisi’nden hem de SEnato’dan veto hakkı tanımayan bir çoğunlukta kabul edilmişti.

Komite’nin Çarşamba günü ele aldığı başlıklar Trump’ı geleneksel ABD dış politikasına çekmeye çalışan iki tarafında neredeyse son bir senedir üzerinde çalışıp lobi yaptıkları konular.  Taliban ile toplantının iptal edilmesi veya Suriye’den ABD askerlerini çekme kararı gibi son provokatif hareketler iki partinin de Trump karşısında birleşerek ortak bir ajanda üzerinden bazı ülkelerle işbirlikleri içine girmeye bazılarını da yasaklama konusunda anlaştırdı.

Trump’ın en ateşli destekçilerinden Senatör Graham, Trump’ın dış politika tercihlerini şiddetle eleştirirken, Çarşamba günü görüşülecek Türkiye yaptırımlarının Senato’dan üçte iki çoğunlukla geçerek Trump’ın vetosunu by-pas edeceğini savunuyor. Ve ekliyor: “Şimdiye kadar Türkiye hakkında son derece sabırlı oldum ama yeter artık. Türkiye yanlış yönde ilerliyor.”

Bir NATO ülkesi olan Türkiye’ye yaptırım uygulamak

Trump’ın Suriye’den ani asker çekme kararı sonrası Türk askerinin kuzey Suriye’ye girmesi NATO üyesi Türkiye’ye yaptırım uygulanması yönünde bir kaç girişim yaratmıştı. Dış İlişkiler Komitesi bu yaptırım istekleri arasından Senatör Risch ve Menendez’in önerisini tartışarak Türkiye’de askeri operasyonla bağlantılı politik liderleri, enerji piyasasını ve finans sistemini hedefleyecek yaptırımlar için.

S.2641 isimli öneri 2017’de ABD’nin Amerika’ya Karşı Savaşan Düşmanların Yaptırım Yasası’nın yürürlüğe konması üzerinden Türkiye’ye vizeleri sınırlandırabilir ve Rus yapımı silahların alımı için ceza olarak krediye erişimin sınırlandırılmasına yol açabilir.

Türkiye, Rusya’dan edinilen S-400 füze sistemini test etmeye başladığında Risch ve Graham dahil olmak üzere ABD’li milletvekilleri çok kızmıştı ve yönetimi, yasaların gerektirdiği CAATSA yaptırımlarını takip etmeye çağırdılar. Erdoğan’ın Washington ziyaretinde uyarılarını almayı reddetmesi sonrasında ise Senato’nun ek yaptırımlar önlemi alma yönündeki çağrılarını yenilemesiyle sonuçlandı.

Risch, “bu noktada başka seçeneğinin olmadığını” söyledi.

Rus Füze Sistemleri 

Risch-Menendez önerisi, yasaya dönüşmesinin ardından izleyen 15 günde devlet bankası Halkbank’a yaptırım uygulatabilir; ancak içinde Senatör Graham’ın  ve Hollen’in Türkiye’nin dış borçlanma enstrümanlarına da yaptırım uygulanması maddesi bulunmuyor.  Graham, bu haftaki bir röportajda Risch-Menendez önerisini veya Senato’yu hızlı bir şekilde geçebilecek herhangi bir tanesini desteklediğini ve Ekim ayında geçen benzer bir tasarı ile birleştirilebileceğini söyledi.

Ancak Senato versiyonunu zemine getirip getirmemeye karar verecek olan Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell, NATO müttefiki Türkiye’yi “Rusların kucağına atabilecek” bir yaptırım kullanmadan önce Kongreyi “son derece dikkatlice düşünmek” için uyardı.

Rusya’ya ABD seçimlerine müdahele ettiği için uzun zamandır beklenen ceza

“Cehennemden gelen” olarak tanımlanan bir öneri de, Ruslara, seçimlere müdahele ve diğer suçlar nedeniyle da siber operasyonlara ve sıvı doğal gaz ihracat tesislerine yaptırımlar uygulanması.  Tasarı S. 482, ayrıca, Trump’tan, yasanın yürürlüğe girmesinden 90 gün sonra Rusya’nın devlet borçlanma enstrümanlarına da düzenlemesini istiyor.

Kremlin Saldırganlığına Karşı Amerikan Güvenliğini Savunma

Yasa veya adıyla “DASKA”, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde yeni bir siber ofis oluşturacak ve ABD’yi NATO’dan çıkarma girişimlerini hedefleyecek.

Söz konusu yasayı Graham ve Menendez ilk olarak Ağustos 2018’de gündeme getirmişlerdi.  Ancak olası istenmeyen ekonomik sorunlar  ve Trump’ın desteklemediği yasaları geçme zorluğu konusundaki kaygıları nedeniyle rafa kaldırmışlardı.

O zamandan bu zamana Rusya’nın 2016 ABD seçimlerini manipüle etmesinin ardından 2020 seçimleri ile ilgili artan endişeler, Demoktarların Cumhuriyetçilere söz konusu yasanın geçmesi gerektiği konusunda baskı oluşturdu.

Rusya Doğal Gaz Boru Hatlarına Yaptırımlar

Dış İlişkiler Komitesinin bir üyesi olan Teksas Senatörü Ted Cruz da dahil olmak üzere Cumhuriyetçiler, Avrupa’nın Rus doğal gazına olan bağımlılığının ABD müttefikleri için ekonomik ve güvenlik zayıflığı olarak anlatıyorlar.

Cumhuriyetçi Senatör Barrasso’dan gelen bu tasarı, Dışişleri Bakanı’nın NATO müttefiklerinin enerji güvenliğini artırma ve bu ülkelere ABD’nin enerji ihracatını artırma planını getirme yönünde çalışmasını istiyor. Tasarı, S. 1830, doğal gaz ihracatının onaylanmasını hızlandıracak ve Rusya hükümeti ile enerji boru hatlarının inşası için çalışan kişileri cezalandırmakta.

Orta ve Doğu Avrupa’daki Enerji Projelerine Yardım

Benzer şekilde, Senatör Murphy’nin önerisi, Doğu Avrupa’daki enerji bağımsızlığını ve çeşitlendirmeyi teşvik etmeyi amaçlıyor. S. 704 yasası, ABD’nin bölgedeki projelere kamu ve özel yatırım yapmasını kolaylaştırırken, aynı zamanda diplomatik ve politik destek sunması için 1 milyar dolara izin veriyor.

Temsilciler Meclisi Mart ayında benzer bir tasarıyı geçirmişti.

Rusya’yı Terörle Mücadele Sponsoru Olarak Etiketlemek

Cumhuriyetçi Senatör Gardner’ın ortaya koyduğu bir yasa da, eğer kabul edilirse 90 gün içinde Rusya’nın bir terör sponsoru devlet olarak etiketlenip etiketlenmemesi.  Tasarı, S. 1189 da ABD Dışişleri Bakanlığına, Doğu Ukrayna’daki militanların tasarı metnine göre Rusya tarafından “kontrol edilmekte veya yardım edilmekte olup olmadıklarına” karar vermek üzere 90 gün süre tanıyor yasanın kabul edilmesi halinde.

Trump’ın azil tartışmalarının kaynağı olan Ukrayna ilişkileri nedeniyle bu yasa önerisi artık çok daha özel bir hale bürünmüş durumda.

NATO’dan Çekilmek için Kongre İzni Gerektirmek

Trump’ın NATO’dan tek taraflı olarak geri çekilebileceğine dair hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar endişeli.   S.J. Res. 4, böyle bir adımı atmasını engellemek adına Kongre’nin onayını ya da yeni bir yasayı öngören şartlar getirmek istiyor.  Öneri Demokratlar tarafından verilmiş olsa da, Cumhuriyetçilerin de desteğini almış durumda.

Özetle, 2020 seçimlerinde güvenliğini artırmak için Rusya’yı hedefe koyan ABD devleti, Rusya ile yakınlaşması giderek artan Türkiye’nin de dış politika adımlarını mercek altına almanın ötesinde, Türkiye’ye ceza vermeye hazırlanmakta.

İngiliz bir fon yöneticisine göre de, Trump Putin ve Erdogan’ı korumak için mücadele içinde kalmaya devam edecek.  Rusya’ya yaptırımlar daha zor, Türkiye’ye ise daha uygulanabilir görünmekte.  Ancak, aynı fon yöneticisi Rusya ve Putin’in Beyaz Saray’ı neredeyse ele geçirmiş olmasının, artık Batı’nın liberal piyasa demokrasisinin, iyi yönetimim önemsizleşerek  tehdit altında kaldığını söylüyor.

 



CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here