14.5 C
İstanbul
Salı, Ekim 26, 2021

ANALİZ:  ABD tarım-dışı istihdam patladı, ama anlamı var mı?

[ad_1]

ABD ekonomisi Şubat ayında 273 bin yeni iş olanağı yaratarak gelişmiş bir ülke için olağanüstü performansını sürdürdü. Ek olarak, geçmişe yönelik revizyonlarla toplam istihdama 37 bin kişi daha eklendi. İşsizlik oranı %3.5’la 50 yıllık dibinde sabit kalırken, yıllık ücret artışı %3.1’den %3’e geriledi, fakat aylık olarak %0.2’den %0.3’e ivmelendi.   ABD  tarım-dışı istihdam hakkında daha çok veri sıralayabiliriz, ama en önemli soruya cevap vermeyi tercih ettik:   Bir anlamı var mı? Çünkü  Mart’ta koronavirüsü ABD’yi de etkisi altına alırken, şirket bono-tahvil pazarında ciddi sıkıntılar beliginleşmeye başladı.

Cuma akşamı itibarıyla ABD’de 200 vaka teşhis edildi ve 14 ölüm haberi geldi. Bunlar Seattle, New Jersey, Maryland, Tennessee, New York City, Houston ve San Fransisko’da bulunuyor. Halihazırda 50 eyaletin 19’nda corona bulundu ve Kaliforniya ve Maryland eyaletleri “afet durumu” ilan etti.

New York kentinde halen 33 mahalle “yüksek risk bölgesi” ilan edilirken, 3 bin civarında çalışan kendilerini karantinaya alarak emek pazarından çekildiler, ya çalışılan saat azaldı.  Eğer salgın yayılmaya devam ederse, gönüllü olarka işgücünden çekilme istihdam verilerini etkileyecek boyutlara gelebilir.

Başkan Yardımcısı Mike Pence’e göre halen en az 6 eyalette yeterli test kiti yok, yani bu eyaletlerde gerçek vaka sayısı bilinmiyor.  ABD insanların sıkça iş bulmak için göç ettiği ve en çok arabayla seyahat edilen ülkesi. Bu yüzden coronanın yayılması oldukça kolay.

FÖŞ yeni makalesinde virüsün yayılma hızı hakkında şu yorumu yaptı:

“Eğer Çin gibi koskoca şehirler hatta eyaletleri askeri karantinaya almazsanız, yayılmayı önleme ihtimaliniz  çok yüksek değil. Çünkü, virüse yakalnanlar 4-5 gün, hatta 10 gün ortalarda hiç bir şeycikleri yokmuş gibi dolaşabiliyorlar. Bu sabah Euronews seyrediyorum, bir uzman “ortalama bir hasta 4 kişiyi daha enfekte ediyor” dedi, beynimden buharlar fışkırdı”.

 

Okuyunuz:  FÖŞ yazdı: Dünya ekonomisi batıyor, can simidi var mı?

 

CNBC gibi kaynaklar ise Amerikalılar’ın şimdiden yaz tatillerini iptal etmeye başladığını duyurdu.  İptaller sınır-ötesi destinasyonlara, fakat  virüsün 19 eyalete yayılması ABD içi turizmi ve dolayısıyla otelcilik, taşımacılık ve catering hizmetleri gibi emek-yoğun hizmet işkollarını vuracak.

Bloomberg’e konuşan Credit Suisse Baş Ekonomisti James Sweeney “Önümüzdeki dört hafta emek pazarında şok iyice belirginleşecek” derken coronayı kastetti.

Parantez olarak, ham petrol  fiyatlarında gerileme ABD kaya petrolü üreticilerini zora sokarken, bu şirketlerin tahvillerinin önemli rol oynadığı junk tahvili pazarında da faizleri yükseltiyor.  İflas, temerrüt ve işten çıkartma riski de yükseliyor.

Fed 50 baz puan faiz indirerek, ekonomide çarkların dönmesi  için gerekli likiditeyi sağlamaya başladı. Federal hükümet de $8.7 milyarlık corona yardım bütçesine son rötüşları vuruyor.  Yani, coronanın ekonomik şokunu atlatmak için mütevazi de olsa çabalar var. Bu konuda Çin ve ABD’nin önde gittiği de kaydedelim.

Fitch Ratings baş ekonomisti Brian Coulton Financial Times’a “Çin’de ani ve sert daralma, bunun yanında hanehalkı ve şirketlerin yaşadığı güven şoku hiç şüphesiz Mart ayında istihdam pazarında olumsuz etkiler yaratacak.  Neyse ki, emek pazarında atıl kapasite çok kıt  ki bu da özel tüketimi destekliyor” dedi.

Bu analize itirazımız yok.  ABD Avrupa ve Çin aksine corona krizine çok sağlam ekonomik temellerle girdi.  Eğer virüsün önü 1-2 ayda alınrsa, “V” şeklinde toparlanma ABD özelinde gerçekleşebilir. Lakin, elimizde böyle bir kanıt yok. FÖŞ şöyle yazdı:

“Nasıl biter bu film derseniz, bilmiyorum. Ama rahatlatıcı, iyimserlik dolu haberleri şüpheyle okuyorum. Neden biliyor musunuz?  Bu virüs öldürmüyor (öldürse nüfus seyrelecek, bulaşma katsayısı düşecek), sadece işe gitmenizi engelliyor. Türkiye gibi bir ülkeye Covid-19 gelse, ölüm/vaka oranı %3’ü  geçmez. Ama her vaka en az 14 gün emek kaybı, yani çıktı kaybı demek.    Ya yazın da sürerse diye düşünüyorum, aramızda bir sürü zombi var da bilmiyoruz, ama global emek arzı sürekli daralıyor”.

Piyasalar da bizm gibi geleceğe biraz karamsar bakıyor olmalı ki, Cuma TSİ ile 20:30’da S&P500 %2.26 gerilerken, ABD TDİ’ın gücü de Dolar Endeksi’ne yaramadı. Dolar Endeksi yılbaşından bu yana önce %3.5 değer kazandı, sonra %4 kadar  geriledi.  Halen 96’nın altında.

Özetle, “yapısal bir kriz veya ekonomide değişim yaşandı”, geçmiş verinin geleceğe yol göstermesi imkansız hale geldi.

 

Seyredin:  Finansal panik atağı başladı, FED bizi kurtarabilir mi?

 

Okuyun:  Koronavirüs Avrupa ve İran’da yayılıyor ve önemli ekonomik etkiler yaratıyor…

 

Seyredin:  FED sonrası döviz, faizler ve altın



[ad_2]

Son Haberler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bağlantıda Kal

10,177BeğenenlerBeğen
1,075TakipçilerTakip Et
276AboneAbone Ol

Popüler Listeler