8.5 C
İstanbul
Cumartesi, Ağustos 1, 2020

Geçmişin Korkutucu ve Garip Tıp Yöntemleri!

Günümüzde bizler ilaçlara alışmışız. Ne derseniz deyin ama tıp yerinde durmayıp her gün ilerlemekte devam ediyor. Günümüzde haplara, aniden ağrıyı yok eden ilaçlara alıştık....

Bunlara bakmalısınız

Patti Smith’ten Frida Kahlo ve Diego Rivera’ya bir aşk mektubu

Frida Kahlo da her kadın gibi kurbanıydı toplumun, öteki idi. Ama köşesine çekilip acılarının öylece geçmesini beklemedi. Kendisi ile yüzleşirken aslında kadınlığı ile de...

Aman doktor, Canım doktor: August Bier

Bilim kurgu filmlerin favori tiplemesi hafif(!) kaçık bilim insanları en sevdiğim klişe karakterlerdendir. Mary Shelley’le aynı kumaştan mı dokunduk bilemeyeceğim ama bilim insanları ve...

Felsefe tarihinde ‘erkekliğin’ gölgesinde kalmış 19 kadın filozof

Kadınlar tarih boyunca birçok alanda olduğu gibi felsefe alanında da gölgede bırakılmış ve yaptıkları çalışmalar yok sayılmıştır. Bazı dönemlerde ise bir biçimde bilim ya da...

Dünyanın en ilginç sanatçısından en ilginç savaş aracı

Arjantinli sıradışı sanatçı Raul Lemesoff, insanlara kitabı sevdirmenin belkide hiç denenmemiş bir yolunu deniyor. Sanatçının çalışmasını derlediğimiz listemizde aşağılara doğru kaydıkça önyargılarınız yıkılacak.Dilerseniz sıradışı listemize...

Edebiyatın karanlık kahini: Aldous Huxley

Bütün zamanlarda raslayabileceğimiz, zamanını aşmış, hatta zaman hakkında öngörüde bulunmuş ve bu öngörüleri gerçekleşmiş insanlar vardır. Bu gün sizler için Aldous Huxley'in hayatından sahneleri...

Dildeki cinsiyetçilikten kurtulmak için 14 maddelik imtihan

Türkçede hem günlük konuşma dilinde hem de tarihsel olarak günümüze değin bir anlam kazanan deyimler silsilesi kadın ve erkek cinsleri ve toplumsal cinsiyet rolleri...

Araç tutmasının nedeni: Beyniniz zehirlendiğinizi düşünüyor

Vasıta tutmasının sebebi: Beyniniz zehirlendiğinizi düşünüyor

Güzel bir yolculuğu, hiçbir şey, vasıta tutmasının niçin olduğu sinir bozucu his kadar mahvedemez fakat fazlaca gerilmeyin; zira bu gariplik aslen beyninizin olması gerektiği benzer biçimde çalıştığının bir göstergesi olabilir.


David Nield

Sonuçlanan yeni bir araştırma, vasıta tutması hastalığının, beyninizin ani bir zehirlenme vakası yaşadığınızı düşündüğü bir duruma verdiği cevap olabileceğini ortaya çıkardı.

Hayır, yolcu koltuğunda oturan adam kahvenize bir şey karıştırmadı; bilim adamları, bir arabadayken beyninizin yakın çevrenizle ilgili olarak, zehirlendiğiniz zamanlardakine benzeyen tutarsız mesajlar aldığını öne sürüyorlar. Ve çoğumuz, kusmanın, herhangi bir nörotoksini* ya da zehri vücuttan atmanın en kolay yolu bulunduğunu biliriz.

BEYNİMİZ KARMAŞA YAŞIYOR

O halde, burada neler oluyor ve niçin beynimiz böylesine şaşkına dönüyor?

Uzmanlar, otomobil tutması hastalığının (yada hareketle bağlantılı hastalıkların herhangi bir türünün) bizim tarafımızdan ‘geliştirildiğini’ düşünüyor; zira insanoğlu yalnızca kısa bir süreden beri otomobiller, otobüsler ve tekneler benzer biçimde araçlarla seyahat hayata geçirmeye başladı ve beyinlerimiz hemen hemen tam olarak buna uyum sağlayamadı.

Hareketli bir otomobil, otobüs ya da teknede seyahat yapmamıza rağmen, duyularımızın bir çok hâlâ vücudumuzun hareketsiz bulunduğunu düşünüyor ve doğal ki, bir arabanın arka koltuğunda otururken, vücudunuz teknik olarak hareketsiz durumda.

Aynı esnada beyniniz, iç kulağınızdaki denge algılayıcıları -küçük sıvı tüpleri- vasıtasıyla belirli bir hızda ilerlediğinizin de bilincinde.

Bu tüplerdeki sıvının çalkalanıyor olması hareket ettiğinizi gösteriyor, fakat aslen hareket etmeden duruyorsunuz. Bundan dolayı, beyniniz ciddi oranda karışık mesajlar alıyor.

Bu bilgiyi bir araya getirmek ve aslen neler olup bittiğini idrak etmek ‘talamus’un** görevi fakat çoğunlukla bu vakaya bir zehrin yol açmış olduğu sonucuna ulaşıyor; bu sebeple, kimi vakit kusmak için yol kenarında mola vermek zorunda kalıyorsunuz.

ZEHİRLENME TEPKİSİ

İngiltere’de bulunan Cardiff Üniversitesi’nde bir sinirbilimci olan Dean Burnett, “Beynimiz bu tür bir durumla karıştığı vakit, (bedenimize) ‘ah, ne yapacağımı bilmiyorum, bu yüzden her ihtimale karşı hasta ol,’ diyor,” diye açıklıyor. “Netice itibariyle, vasıta tutması sorunuyla karşılaşıyoruz; şu sebeple beynimiz sürekli halde zehirlenmekten kaygı duyar.”

Aslına bakarsak, başınızı pencereden dışarı çıkarmak yararlı olabilir; şu sebeple böylece beyniniz hakkaten de hareket ettiğinizden ve ortada bir mesele olmadığından güvenilir olur. Bir kitap ya da bir harita okumak çoğunlukla problemi daha da fena hale getirir; zira beyninizi gerçekte hareket etmediğinize ve yolda hızlanmadığınıza ikna eder.

Aracın sürücüsü olmak da size destek olabilir; şu sebeple beyinde hakkaten hareket halinde olduğunuza dair fazlaca daha çok görsel kanıt bulunur ve ek bir kolaylaştırıcı olarak, hareket sizin kontrolündedir. Değişik halde söylersek, bu durumda büyük olasılıkla zehirlenmiyorsunuzdur.

NEDEN ORTAYA ÇIKTIĞI BİLİNMİYOR

Bilim adamlarının kati anlamda güvenilir olmadığı husus, niçin bazılarımızı etkilerken diğerlerini etkilemediği, doğrusu niçin bazı insanların otomobil tutması hastalığı ‘geliştirdiği’. Büyük olasılıkla, yalnızca evrimsel ‘talihle’ alâkalı.

2013 senesinde sonuçlanan bir araştırma, daha çok ‘bedensel sallanma’ yaşayan insanların –bedenleri doğası itibariyle, hareketsizken bile daha sık hareket eden insanların– deniz tutması hastalığına yakalanma olasılığının daha yüksek bulunduğunu saptadı. Araştırmaya gore, duyarlı olan insanoğlu, genel anlamda de değişik halde hareket ediyor olabilirler.

Ayrıca, araştırmacılar birçok ailenin dinlence başlangıcını mahveden bu soruna bir çözüm aramayı sürdürüyorlar. Şimdiye dek öğrendiklerimizi temel alarak, en sevdiğiniz müzikleri dinlemek ve yolculuktan ilkin yüksek oranda protein içeren hafifçe yiyecekler yiyecek bazılarınıza destek olabilir (bilinmiş olduğu kadarıyla midenizi yatıştırmaya destek sağlar).

Kusmak için şoförün kenara çekmesini istemek {hiç de} keyifli değil fakat en azından artık otomobil tutması hastalığınızın arkasındaki bilimsel sebepleri açıklayabilirsiniz.

* Nörotoksin, sinir dokusuna zarar veren zehirli maddelere verilen addır.

** Talamus, beyin sapının tepesindedir ve tüm beyinle bağlantılıdır. Beyne gönderilen duyusal detayları iletir.

*** Yazının aslı Science Alert sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)






CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Tomris Uyar ve aşıkları

Sizce en kıskanılan, çoğu kişinin yerinde olmak istediği kadın kim? Öyle bir kadın var ki en güzel isimler, en güzel eserlerini onun için yazdı.O...

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Vadim Stein’in 32 fotoğrafıyla dansçılar

Ukraynalı Fotoğrafçı Vadim Stein, drama, heykelcilik ve grafik üzerine yaptığı çalışmalarının ardından dansçıların fotoğraflarını çekmeye karar verir.Fotoğrafçı Vadim Stein'in çalışmalarından küçük bir demeti sizin...

Kadın’ı varlıklarıyla hatırlatmaya çalışan iki kadın: Luiz Bakar ve Ester Zonana

Birbirlerini hiç tanımamış, aynı amaç uğruna mücadele eden iki kadının dillendirdikleri bir nokta. Onca söz ve güç sahibi dini lider ve cemaat yöneticilerinin içinde,...

Son haberler

SABAH Raporu:   CDS’lerde satış dalgası, dışarda kaygılı piyasalar

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...

Yunanistan: Türkiye ile diyalog kurmaya açığız ama tehdit altında olmaz

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, ülkesinin Türkiye ile diyalog kurmaya açık olduğunu ancak bunun tehdit altında yapılamayacağını söyledi.Türkiye, Meis Adası’nın güney ve doğusunda...

Frances McDormand’lı ‘Nomadland’in ilkgösterimi Venedik ve Toronto’da eş zamanlı yapılacak

Chloé Zhao’nun Frances McDormand’lı yeni filmi “Nomadland”, ilkgösterimini 11 Eylül’de Venedik ve Toronto film festivallerinde eş zamanlı olarak yapacak. FilmLoverss’ın Deadline’dan aktardığı habere göre,...

İşKur verileri  işsizlik Haziran’da yüksek seyredecek diyor

Almanya, BM’nin Libya’ya yönelik silah ambargosu kararını denetlemek için İrini misyonu kapsamında Libya açıklarına asker gönderecek. Almanya, Libya’da çatışan taraflara yasa dışı yollarla silah...

İmalatta üretim artışı enflasyonist baskı yaratıyor

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...