8.5 C
İstanbul
Pazar, Ağustos 9, 2020

21 fotoğrafla kadınların erkeklerden uzun yaşadığının kanıtı

Kadınların erkeklerden daha uzun  yaşadığı istatistiksel bir gerçek. Doğal olarak bilim adamları bu konuya ilişkin çeşitli teorileri ortaya atmıştır. Ama belki de bu durum üstünde...

Bunlara bakmalısınız

Çocuğunuzu ‘cinsel istismardan’ korumak için ‘İç Çamaşırı Kuralı’nı öğretin

Beş çocuktan biri cinsel şiddete, cinsel istismara maruz kalıyor. Çocuğunuzun böyle bir durumla karşılaşmaması için ona İç Çamaşırı Kuralı'nı öğretebilirsiniz. İç Çamaşırı Kuralı, Avrupa Konseyi'nin...

Yaşar Kemal: Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne

Siz ne derseniz deyin, ben bıktım. Nah burama geldi. Neredeyse öfkeden, çaresizlikten boğulacağım. Kendimi kandırmaya çalışıyorum. İyi olacak, iyi olacak! Başkalarını da kendimle birlikte...

Dresden’de Gezilecek 8 Yer

Doğu Almanya’nın mücevheri Dresden, nefes kesici güzelliğiyle şehri çevreleyen Elbe Nehri‘ne nazır nefis bir kent.

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

20 şiiriyle Ülkü Tamer

1937 senesinde Antep’te dünyaya gelen Ülkü Tamer, 1 Nisan 2018’de yaşamını devam ettirdiği Muğla’nın Bodrum ilçesinde hayatını kaybetti.İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden...

Büyük Patlama’dan önce ne oldu?

Büyük Patlama’dan önce ne oldu?

Evrenin oluşma aşaması incelenirken iki temel dönem var: Önce evren genişledi ve ardından patladı. Bu iki dönem arasındaki bağlantının çözülmesi ile beraber, evrenin sırrı da çözülmüş olabilir…


Bir sanatçının Büyük Patlama tasviri. (Görsel: NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi / CI Laboratuarı)

Tim Childers

Evrenimizin nasıl ortaya çıktığına dair hikâyemizde bir boşluk var. İlk olarak, evren bir balon gibi hızla şişti, sonra her şey patladı. Ancak, bu iki dönemin birbiriyle bağlantısı, fizikçiler tarafından çözülemiyordu. Şimdi, yeni bir çalışma iki dönemi birbirine bağlamanın bir yolunu sunuyor.

İlk dönemde, evren, saniyenin bir trilyonda birinden daha kısa bir zamanda, neredeyse sonsuz derecede küçük bir noktadan yaklaşık bir oktilyon (yani bir ve ardından 27 sıfır) kat büyüklüğe ulaştı. Bu enflasyon (genişleme/şişme) dönemini, Büyük Patlama adıyla bildiğimiz daha çok aşamalı ve şiddetli bir genişleme dönemi izledi. Büyük Patlama sırasında -protonlar, nötronlar ve elektronlar gibi- temel parçacıklardan oluşan inanılmaz derecede sıcak bir ateş topu, bugün gördüğümüz atomları, yıldızları ve galaksileri oluşturmak için genişledi ve soğudu.

İKİ FARKLI AŞAMA BİRBİRİNE NASIL BAĞLANDI?

Kozmik Enflasyon’u tanımlayan Büyük Patlama teorisi, evrenimizin nasıl başladığına dair desteklenen en yaygın açıklama olmaya devam ediyor; fakat bilim insanları bu tamamen farklı genişleme dönemlerinin nasıl ilişkilendiğine hâlâ şaşırıyorlar. Kenyon College, Massachusetts Institute of Technology (MIT) ve Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’ndeki bilim insanlarından oluşan bir araştırma ekibi, bu kozmik bilmeceyi çözmek amacıyla, Kozmik Enflasyon ve Büyük Patlama arasında yaşanan ve ‘yeniden ısıtma’ diye adlandırılan bir dönemdeki kritik geçiş aşamasını bilgisayar ortamında canlandırdı.

MIT’de fizik profesörü olan David Kaiser, yaptığı açıklamada, “Enflasyon sonrası ‘yeniden ısıtma’ dönemi, Büyük Patlama’nın koşullarını oluşturuyor ve bir anlamda ‘patlamayı’ büyük patlamadaki yerine oturtuyor” diyor. “Bu, tüm cehennemin dağıldığı ve maddenin basit bir şekilde davrandığı bir geçiş dönemi” diyerek devam ediyor.

Evren, Kozmik Enflasyon sırasında bir saniyelik bir süre içinde genişlediğinde, mevcut olan tüm madde yayıldı ve evreni Büyük Patlama’yı ateşlemek için gereken sıcak parçacık çorbasından yoksun, soğuk ve boş bir yer olarak bıraktı. Illinois Üniversitesi’nde fizik alanında doktora öğrencisi ve çalışmanın başyazarı olan Rachel Nguyen’in aktardığı kadarıyla, yeniden ısıtma döneminde ‘enerji itici enflasyonun’ parçacıklara dönüştüğüne inanılıyor.

Nguyen, Live Science dergisine verdiği demeçte, “Bu parçacıklar bir kez oluştuktan sonra etrafta sıçrar ve birbirlerine çarparlar, bu esnada birbirlerine ivme ve enerji aktarırlar. Ve bu, Büyük Patlama’nın başlangıç koşullarını hazırlamak için evreni ısı dengesine kavuşturan ve yeniden ısıtan şeydir” diyor.

In their model, Nguyen and her colleagues simulated the behavior of exotic forms of matter called inflatons.

Nguyen ve meslektaşları, oluşturdukları bilgisayar modellerinde, ‘enflasyon’ olarak adlandırılan egzotik madde biçimlerinin davranışını yeniden canlandırdılar. Bilim insanları, doğada Higgs bozonuna benzer olan bu varsayımsal parçacıkların, Kozmik Enflasyon’u yönlendiren enerji alanını yarattığını düşünüyorlar. Oluşturdukları model, doğru koşullar altında enflasyon enerjisinin, evreni yeniden ısıtmak için gereken parçacıkların çeşitliliğini yaratmak noktasında, verimli bir şekilde yeniden dağıtılabileceğini gösterdi. Elde ettikleri sonuçları 24 Ekim’de Physical Review Letters dergisinde yayınladılar.

YÜKSEK ENERJİLİ FİZİK İÇİN YENİ BİR POTA

Ohio’da bulunan Kenyon Koleji’nde fizik profesörü ve çalışmanın ortak yazarı olan Tom Giblin, “Erken evreni incelerken aslında yaptığımız şey aşırı yüksek sıcaklıklarda gerçekleşen bir parçacık deneyi” diyor. “Soğuk enflasyonist dönemden sıcak döneme geçişin, hangi parçacıkların gerçekten bu son derece yüksek enerjilerde var olduğuna ilişkin önemli kanıtlar barındırması gerekiyor.”

Fizikçileri rahatsız eden temel sorulardan biri, kütle çekiminin enflasyon sırasında var olan aşırı enerjili bir ortamda nasıl davrandığı. Albert Einstein’ın Genel Görelilik teorisinde, tüm maddelerin kütle çekiminden aynı şekilde etkilendiğine inanılır; burada, kütle çekimi kuvveti bir parçacığın enerjisinden bağımsız olarak sabittir. Bununla birlikte, kuantum mekaniğinin garip dünyası nedeniyle, bilim insanları, çok yüksek enerjilerde maddenin kütle çekimine farklı biçimde tepki verdiğini düşünüyorlar.

Araştırma ekibi, parçacıkların kütle çekimiyle ne düzeyde güçlü bir etkileşime girdiğine ilişkin bu varsayımı da oluşturdukları modele dahil etti. Kütle çekiminin gücünü ne kadar artırırlarsa, enflasyonun, Büyük Patlama sırasında var olan sıcak madde parçacıklarından oluşan kozmik ‘hayvanat bahçesini’ meydan getirmek için daha verimli bir şekilde enerji aktardığını keşfettiler.

Artık, modellerini desteklemek için evrende bir yerlerde bulunan kanıtlara ulaşmaları gerekiyor.

Giblin, Live Science dergisine verdiği demeçte, “Evren çok karmaşık yollarla gizlenmiş birçok sır barındırıyor” diyor. “Bizim işimiz, evrenden bilgi edinmenin bir yolu olarak bir şifre çözme cihazıyla gerçekliğin doğasını öğrenmek. Evrenin neye benzemesi gerektiği hususunda tahminler yürütmek için simülasyonlar (bilgisayar canlandırmaları) kullanıyoruz; bu sayede onu gerçekten de çözmeye başlayabiliriz. Bu ‘yeniden ısıtma’ dönemi evrende bir yerlerde bir iz bırakmış olmalı. Yapmamız gereken şey onu bulmak” ifadelerini kullanıyor.

Buna karşın, bu izi bulmak güç olabilir. Evrene dair tespit edebildiğimiz ilk izlenim, Büyük Patlama’dan birkaç yüz bin yıl sonra ortaya çıkan ve ‘kozmik mikrodalga arka plan’ (SPK) olarak adlandırılan bir radyasyon kabarcığından ibaret. Ve maalesef SPK yalnızca doğumun ilk kritik saniyelerindeki evrenin durumuna ilişkin ipuçları sunuyor. Giblin gibi fizikçiler, gelecekte kütle çekimsel dalgalar hakkında yapılacak gözlemlerin yeni ipuçları sağlamasını umuyorlar.




Yazının aslı Live Science sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)






CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Aman doktor, Canım doktor: August Bier

Bilim kurgu filmlerin favori tiplemesi hafif(!) kaçık bilim insanları en sevdiğim klişe karakterlerdendir. Mary Shelley’le aynı kumaştan mı dokunduk bilemeyeceğim ama bilim insanları ve...

Mutlaka izlemeniz gereken En iyi 18 Uzay Filmi

Yine bir sinema listesiyle karşınızdayız. Yaşadığımız evrenin büyüklüğünü düşünüp hayretler içinde kalmayan insan neredeyse yok.Bu listede de yüzünü evrene dönen sinema yapıtlarından en...

10 şairden 10 sonbahar şiiri

Yaz bitti artık, ilkbahar öncesinde bitivermişti zaten. Sıradaki mevsim sonbahar ve aylardan eylül. Gerek sonbaharın gerekse eylül ayının hüznü bir başkadır. Yaprak sadece sararmakla...

Vadim Stein’in 32 fotoğrafıyla dansçılar

Ukraynalı Fotoğrafçı Vadim Stein, drama, heykelcilik ve grafik üzerine yaptığı çalışmalarının ardından dansçıların fotoğraflarını çekmeye karar verir.Fotoğrafçı Vadim Stein'in çalışmalarından küçük bir demeti sizin...

Son haberler

İş Dünyasının Ekonomiye Güveni Arttı

2020 yılı Temmuz ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 10,2 puan artarak 55,5 değerine yükseldi. Temmuz ayında...

SABAH Raporu:   CDS’lerde satış dalgası, dışarda kaygılı piyasalar

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...

Yunanistan: Türkiye ile diyalog kurmaya açığız ama tehdit altında olmaz

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, ülkesinin Türkiye ile diyalog kurmaya açık olduğunu ancak bunun tehdit altında yapılamayacağını söyledi.Türkiye, Meis Adası’nın güney ve doğusunda...

Frances McDormand’lı ‘Nomadland’in ilkgösterimi Venedik ve Toronto’da eş zamanlı yapılacak

Chloé Zhao’nun Frances McDormand’lı yeni filmi “Nomadland”, ilkgösterimini 11 Eylül’de Venedik ve Toronto film festivallerinde eş zamanlı olarak yapacak. FilmLoverss’ın Deadline’dan aktardığı habere göre,...

İşKur verileri  işsizlik Haziran’da yüksek seyredecek diyor

Almanya, BM’nin Libya’ya yönelik silah ambargosu kararını denetlemek için İrini misyonu kapsamında Libya açıklarına asker gönderecek. Almanya, Libya’da çatışan taraflara yasa dışı yollarla silah...