8.5 C
İstanbul
Cumartesi, Ekim 24, 2020

En güzel sahneleriyle Erdal Tosun

Tiyatro ve sinema sanatçısı Erdal Tosun geçirdiği trafik kazası sonucu yaşamını yitirdi. Tosun, yine sinema ve tiyatro sanatçıları olan Necdet Tosun’un oğlu, Gürdal Tosun’un da...

Bunlara bakmalısınız

10 şairden 10 sonbahar şiiri

Yaz bitti artık, ilkbahar öncesinde bitivermişti zaten. Sıradaki mevsim sonbahar ve aylardan eylül. Gerek sonbaharın gerekse eylül ayının hüznü bir başkadır. Yaprak sadece sararmakla...

Tomris Uyar ve aşıkları

Sizce en kıskanılan, çoğu kişinin yerinde olmak istediği kadın kim? Öyle bir kadın var ki en güzel isimler, en güzel eserlerini onun için yazdı.O...

Kitaplardan Sinemaya Uyarlanan ‘Baş Yapıtlar’

Derleme/Günel Abdullayeva Tekcan Her zaman sevdiğimiz kitapları defalarca okumak hoşumuza gidiyor ama bu kitapların film versiyonları da bir o kadar heyecanlı olmuyor değil. Hele bu...

Erkeğin dünyasında zincirlerini kırmış 20 kadına adanmış 20 film

Tarihte bazı kadınlar toplum yapısına sirayet etmiş cinsiyet algısını öyle zorladılar ki, bugün onlar sayesinde bir nebzede olsa daha eşit bir dünya oluştu. Bu...

Aman doktor, Canım doktor: August Bier

Bilim kurgu filmlerin favori tiplemesi hafif(!) kaçık bilim insanları en sevdiğim klişe karakterlerdendir. Mary Shelley’le aynı kumaştan mı dokunduk bilemeyeceğim ama bilim insanları ve...

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

Dildeki cinsiyetçilikten kurtulmak için 14 maddelik imtihan

Türkçede hem günlük konuşma dilinde hem de tarihsel olarak günümüze değin bir anlam kazanan deyimler silsilesi kadın ve erkek cinsleri ve toplumsal cinsiyet rolleri arasında keskin bir çıkmaz bulunuyor. Aşağıda yer alan sözcük, ikilem ve deyimlerden uzak durarak hem Türkçeyi doğru kullanabilir, hem de toplumsal cinsiyet rollerine dair bir farkındalık kazanarak yaşamınızla diğer insanlara da örnek olabilirsiniz.

Türkçede sözcükler İngilizce, Almanca, Arapça ya da Yunanca gibi dillerden farklı olarak, eril ve dişil olarak ayrılmaz. Ayrıca üçüncü tekil kişi zamiri (o) de kadın ve erkek için farklı kullanılmaz. Ancak bu durum Türkçenin cinsiyetçilikten uzak olduğu anlamına gelmez. Aşağıda örnekleri verilen bazı kelime, ifade, deyim ve atasözleri dilin tarihsel, toplumsal ve kültürel olarak beslendiği cinsiyetçi özellikleri ortaya koymakta ve bu konuda farkındalık sağlayarak, söz konusu ifadelerden kaçınmanın yollarını göstermektedir:

 

Bir de tabi günlük konuşma dilinin sözcükleri arasına gizlenmiş cinsiyetçiliğin yanında, kadını açıkça metalaştıran bir dil de var. İşte onlardan bazıları:

1.

Bazı mesleklerin, kelimelerin, ifadelerin sadece erkeklere özgü olduğu varsayımından hareketle, bu tür sözcüklerin önüne gereksiz biçimde “kadın” vurgusu yaparak kadını ötekileştiren ifadelerden kaçının!

• Kadın başbakan

• Kadın yönetici

• Kadın milletvekili

• Kadın yazar

• Kadın gazeteci

Halihazırda “kadın” mesleği olarak görülen mesleklerde ise “kadın” sözcüğünü eklememek yine aynı örtük ayrımcılığa işaret etmektedir: Hemşire, bakıcı, ana okulu öğretmeni, sekreter gibi.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (2)

 

2.

Örtük olarak “erkek olmayı”, “insan/adam” olmayla özdeşleştiren ve “herkesi” kapsama iddiasıyla kadını görünmez kılan ifadelerden kaçının!

• Adam olmak

• Adam gibi

• Adamakıllı

• Adam başı

• Adam yerine koymak/konmak

• Adamdan saymak/saymamak

• Adam etmek

• Adamına göre davranmak

• Adamına düşmek

• Adam kaçırmak

• Bilim adamı

• Devlet adamı

• Halk adamı

• İş adamı

• İnsanoğlu

• Ademoğlutoplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (1)

 

3.

“Kadın” kelimesini olumsuz bir kavram olarak, “sakıncalı”, “kirlenmiş”, “bakire-olmayan” olarak yaftalayan ifadelerden kaçının! “Kadın” yerine daha “kibar” “edepli” olduğunu düşünerek “bayan”, “hanım”, “hanımefendi”, “kız”, “bacı” vb. kullanmayın. “Erkek” ifadesini kullanacağınız yerlerde “kadın”ı, “bay” ifadesini kullanacağınız yerlerde de “bayan”ı tercih edin.

Gündelik hayatımızda sıklıkla karşılaştığımız aşağıdaki ikilikler bu ayrımı net bir biçimde göstermektedir:

• Erkek tuvaleti / Bayan tuvaleti

• Erkek yüzücü / Bayan yüzücü

• Erkek öğretmen / Bayan öğretmen

• Erkek arkadaş / Bayan arkadaş

• Erkek yanı / Bayan yanı (Toplu taşımacılıkta)toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (3)

 

4.

“Kız” kelimesinin “cinselliği çağrıştıran bir ifade” olarak ve bazı durumlar için olumsuz kullanımından kaçının!

• Kızlık soyadı

• Kız oğlan kız

• Kız gibi gülmek /yürümek

• Kız gibi kırıtmaktoplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (4)

 

5.

“Er”, “baba” “oğlan” kelimelerinin, örtük olarak kadını dışlayan ve kapsayıcı olduğu düşünülen ifadelerinden kaçının!

• İşinin eri

• Sözünün eri

• Er sözü

• Babalanmak

• Allah baba

• Babalar gibi

• Baba evitoplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (5)

 

 

6.

Bazı deyim, atasözü, klişe cümleler ve ifadelerde cinsiyetçi kullanımlardan kaçının!

Kadınlar için en iyi meslek öğretmenlik (!) (Eve erken gelip çocukla ilgilenmek, yemek ve diğer ev işlerini yapabilmek kast ediliyor!)

• Anasına bak kızını al

• Kızını dövmeyen dizini döver

• Kız almak/kız vermek • Kadınlar hamamına çevirmek

• Yuvayı yapan dişi kuştur

• Evde kalmış

• Karı ağızlı

• Hanım evladı

• Hanım hanımcık

• Senin gibi hanım bir kıza yakışıyor mu?

• Delikanlı kız

• Adam gibi adam

• Erkek adam ağlamaz

• Anasını satmak

*anam avradım olsun

*Vay anasınıtoplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (6)

 

 

7.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (7)

8.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (8)

9.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (9)

10.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (10)

11.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (11)

12.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (12)

13.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (13)

14.toplumsal cinsiyet ve kadın ayrımcılığı (14)

Aşağıdaki kaynaklardan uyarlanarak hazırlanmıştır:

*Güden, Menekşe Pınar. “Dilde Cinsiyet Ayrımcılığı: Türkçe’nin İçerdiği Eril ve Dişil İfadeler Bakımından İncelenmesi”. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2006. *Üstün, İlknur. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Hesaba Katabiliyor muyuz? Ankara, 2011. *Pincha, Chaman. Toplumsal Cinsiyete Dayalı Afet Yönetimi. Çev. Derya Keskin Demirer. İzmit: Kocaeli Üniversitesi Yayınları, 2009.

(Not: Bu çalışma, Kadir Has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Merkezi tarafından hazırlanmıştır.)

Bonus:

Kadınları görünür kılmak adına hazırladığımız bu listelere de bakabilirsiniz:

7 maddeyle sevgiliniz kadına yönelik şiddete meyilli mi?
Felsefe tarihinde ‘erkekliğin’ gölgesinde kalmış 19 kadın filozof
Ataerkil bir toplumda 4 maddeyle kadınların giyimine göre takılan isimler
Erkekler için 7 maddelik “eril düzene katılmama” rehberi
Hannah Price ve ‘tacizcileri taciz etme aracı’ olarak fotoğrafçılık
Erkeğin dünyasında zincirlerini kırmış 20 kadına adanmış 20 film
Tarihteki 15 mucit kadın
Uğruna şiirler yazılan değil, şiir yazan 11 ‘kadın’ şair






4 YORUMLAR

  1. Merhabalar,

    Hem günlük hayatta hem de çalışma hayatında pek çok kadın cinsiyetçi ifadelere maruz kalıyor. Kadın başına, elinin hamuruyla, evde kalmış kadın… Bu ifadeler yalnızca birkaçı. Cinsiyetçi ifadeler; kadınların özgüvenlerini zedelemekte ve onları baskı altına almaktadır. Değişimin önce dilde başladığına inanıyorum. Bu ve bunun gibi ifadelerden dilimizi arındırmalı ve bu psikolojik şiddetin önüne birlikte geçmeliyiz. İzninizle, cinsiyetçi söylemler üzerine hazırladığım bir yazımı ben de sizinle paylaşmak isterim: http://www.ebrubektasoglu.com/yazi/kadinlarin-en-cok-maruz-kaldigi-4-cinsiyetci-ifade/

    Daha eşit ve adil bir toplum oluşturmak dileğiyle.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Vadim Stein’in 32 fotoğrafıyla dansçılar

Ukraynalı Fotoğrafçı Vadim Stein, drama, heykelcilik ve grafik üzerine yaptığı çalışmalarının ardından dansçıların fotoğraflarını çekmeye karar verir.Fotoğrafçı Vadim Stein'in çalışmalarından küçük bir demeti sizin...

Modern hayatlar, suni mutluluklar, senkronize yalnızlıklar

Yapmak isteyip de yapamayacağımız şeylerle doldu taştı dünya. İzlenecek tonla film, dizi, okunacak kitap, gidilecek, görülecek, gezilecek yerler ve ortalama 70 yıl ömür var...

Dresden’de Gezilecek 8 Yer

Doğu Almanya’nın mücevheri Dresden, nefes kesici güzelliğiyle şehri çevreleyen Elbe Nehri‘ne nazır nefis bir kent.

Üretim ve Tüketim üzerine bir film

Gıda üretimi ve tüketiminin bugünkü halini gösteren çok etkileyici bir kısa belgesel. Samsara film şirketinin Mark Magidson yapımcılığında gerçekleştirdiği 102 dakikalık filmin 6 dakikalık bir...

Son haberler

2021 vergi ve ceza yılı olacak!

Önümüzdeki yıl adeta ceza yılı olacak. Hükümet özellikle trafik cezalarından 2021’de rekor düzeyde, 6 milyar 23 milyon lira toplamayı hedefliyor. Toplam 19 milyar...

Ceza infaz kurumlarında ‘e-Görüş’ dönemi

Bu haber 43 kez okunmuştur. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile Türk Telekom, ceza infaz kurumlarını...

Mert Yılmaz anlattı: MERKEZ BANKASI FAİZ ARTTIRMADI. ŞİMDİ NE OLACAK?

Almanya, Fransa, İspanya, Polonya, Yunanistan ve İtalya’nın önde gelen düşünce kuruluşları, Türkiye-AB ilişkilerinin geleceğiyle ilgili yol haritası sundu. Öneri ve uyarılara yer verilen...

Gökyüzünde Akrep devri başlıyor

23 Ekim Cuma günü Güneş, Akrep burcuna geçiş yapıyor. Bir ay boyunca bu burçta seyahat edecek. Gökyüzünde artık Akrep dönemi başlamış olacak....
%d blogcu bunu beğendi: