8.5 C
İstanbul
Perşembe, Ağustos 13, 2020

Bilim dünyasına iz bırakan 5 kadın!

İş hayatında cinsiyet eşitliği en çok tartışılan konulardan biri. Tüm dünyada yapılan düzenlemeler iş hayatında kadın istihdamını artırmayı hedeflese de ülkemizde iş hayatında istenilen...

Bunlara bakmalısınız

Üretim ve Tüketim üzerine bir film

Gıda üretimi ve tüketiminin bugünkü halini gösteren çok etkileyici bir kısa belgesel. Samsara film şirketinin Mark Magidson yapımcılığında gerçekleştirdiği 102 dakikalık filmin 6 dakikalık bir...

Ataerkil bir toplumda 4 maddeyle kadınların giyimine göre takılan isimler

Ataerkil bir zihniyetin hakim olduğu dünyada tahakküm altındaki cins olan kadına da erkeklerin rol biçtiğini söylemek yanlış olmaz. Ne var ki hayatın her alanında...

Dünyanın en ilginç sanatçısından en ilginç savaş aracı

Arjantinli sıradışı sanatçı Raul Lemesoff, insanlara kitabı sevdirmenin belkide hiç denenmemiş bir yolunu deniyor. Sanatçının çalışmasını derlediğimiz listemizde aşağılara doğru kaydıkça önyargılarınız yıkılacak.Dilerseniz sıradışı listemize...

10 şairden 10 sonbahar şiiri

Yaz bitti artık, ilkbahar öncesinde bitivermişti zaten. Sıradaki mevsim sonbahar ve aylardan eylül. Gerek sonbaharın gerekse eylül ayının hüznü bir başkadır. Yaprak sadece sararmakla...

Ortadoğu’nun kadife sesi Mohsen Namjoo ve 10 şarkısı

Mohsen Namjoo Meşhed şehrinde geleneksel yapıdaki bir aile içerisinde büyüdü. Edebiyat ve müziğe olan ilgisi daha çocukluğunda başlamıştı. okuldaki sanat etkinliklerinde aktif olarak rol...

Mutlaka izlemeniz gereken En iyi 18 Uzay Filmi

Yine bir sinema listesiyle karşınızdayız. Yaşadığımız evrenin büyüklüğünü düşünüp hayretler içinde kalmayan insan neredeyse yok.Bu listede de yüzünü evrene dönen sinema yapıtlarından en...

Dünyadaki barış süreçleri ve silahsızlanma aşamaları

Hükümet ve İmralı heyetinin yaptığı ortak açıklamada Sırrı Süreyya Önder’in okuduğu mesajı gündemde tartışılıyor.

Abdullah Öcalan‘ın Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleyi bırakmayı tartışmak üzere kongre toplama çağrısı yapması ardından Türkiye’de ‘silahsızlanma’ başlığı birçok yönden ele alınıyor.
BBC Türkçe servisinden Mahmut Hamsici‘nin haberine göre, PKK “önce reform sonra silah bırakma”; hükümet ise “önce silahsızlanma” diyor.
Peki, dünyada barış süreçlerinde silahsızlanma hangi aşamada devreye giriyor?
Barış süreçlerinde silahların bırakılması, yol haritalarının en zorlu ve kapsamlı dönemeci. Zira hükümetler, Türkiye’de de olduğu gibi, genellikle müzakerelerde ilerleme için silahsızlanmayı sürecin başında talep ediyor.
Ancak silahlı örgütler, bunu barış süreçlerinin en son aşaması olarak görüyor.
Norveç’teki Noref’in (Norveç Barış İnşası Merkezi) dünyadaki barış süreçlerindeki silahsızlanma örnekleriyle ilgili hazırladığı 2012 tarihli raporuna, silahsızlanma koşulu, çoğunlukla müzakere aşamasının ya ortasında ya da sonunda belgelere giriyor.
Birçok ülkede silah bırakmanın, güvenlik ve yargı sistemlerinin dönüşümünü de içerecek şekilde politik süreçlerin ardından gerçekleştiği dikkat çekiyor.
Ayrıca bazı ülkelerde hükümetler de, bazı bölgelerde asker azaltma yolunu seçebiliyor.
Dünyadaki barış süreçlerinde silahsızlanmanın müzakerelerin hangi aşamasında gündeme geldiğini, nasıl ve ne zaman gerçekleştiğini, altı ülke örneğinde inceledik.

Endonezya: Düğüm ‘ver parayı, götür ürünü’ sistemiyle çözüldü

Güneydoğu Asya’nın ada ülkelerinden Endonezya ve Açe bölgesinin bağımsızlığı için savaşan Özgür Açe Ordusu (GAM) arasında 26 yıl süren ve 15 bin kişinin yaşamını yitirdiği savaş 2002-2003’te gerçekleştirilen müzakarelerle sona erdi.

2002’de hükümet ile GAM arasında imzalanan ‘Düşmanlıkları Durdurma Anlaşması’ kapsamında Endonezya ordusu, Açe bölgesinde saldırı pozisyonundan savunma pozisyonuna geçmeyi, GAM da ‘barış bölgeleri olarak tanımlanan alanlarda silahlarını depolara bırakmayı’ kabul etti.

Çatışmalar düşüşe geçti, ancak 2003 Nisanı’nda süreç durdu. GAM’ı silahsızlanmada başarısız olmakla suçlayan hükümet, askeri operasyonlara başladı.

2004 Aralık ayında Açe bölgesini etkileyen Tsunami felaketiyse tüm süreci etkiledi. GAM tek taraflı ateşkes ilan etti. Felaketin ardından görüşmeler yeniden başladı.

GAM bağımsızlık talebinden vazgeçtiğini açıklarken, hükümet ise ilk adım olarak Açe bölgesindeki olağanüstü hal uygulamasını kaldırdı.

131227115246_gerakan_aceh_merdeka_624x351_ap

Görüşmelerin beşincisinde anlaşmaya varıldı

Buna göre Endonezya hükümeti Açe bölgesinden tüm ‘organik olmayan’ (Açe dışından gönderilmiş takviye güçler) askeri birlikleri çekecek, GAM da silahlarını bırakacaktı. Hükümet GAM üyelerine af getirip tutukluları da serbest bıraktı.

Ardından Avrupa Birliği öncülüğündeki Açe Gözlem Misyonu’nun denetiminde GAM’ın silahları alındı ve ‘organik olmayan askeri güçler’ Açe bölgesinden çıkarıldı.

Sürecin, Açe bölgesinde özerkliğin tesisi ve silahsızlanmayla amacına ulaştığı görüşü yaygın.

Barış görüşmelerinin tümünü izlemiş Endonezyalı gazeteci, BBC Endonezya Servisi’nden Mohamad Susilo, silahsızlanmanın müzakerelerdeki en zorlu başlıklardan olduğunu, hükümetin bunu ön koşul olarak öne sürdüğünü, ama bu düğümün çözümü için kendine has bir yöntem bulunduğunu söylüyor.

Susilo bu çözümü şöyle anlatıyor: “Devlet Başkan Yardımcısı Jusus Kala GAM’ın silahları bırakması için parlak bir fikir ortaya koydu. Formül, ‘cash and carry’ (ver parayı, götür ürünü) adını taşıyordu. Bu, GAM’ın bırakacağı silah sayısına paralel olarak Endonezya’nın bölgeden askeri birliklerini çekmesine dayanıyordu. GAM’ın yaklaşık 840 silahı vardı. GAM 300 silahını bıraktığında, karşılığına hükümet 100 asker birliğini çekecekti.”

Bu plan kapsamında GAM tüm silahlarını teslim ederken Endonezya ordusu da Açe bölgesinden 24 bin askerini çekti.

GAM üyelerine af, Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu’nun kurulması, Açe bölgesinde siyasi parti kuruluşuna izin ve Açe bölgesine özerkliği içeren anlaşmanın maddelerinin hayata geçirilmesi ardından Açe’de özerklik ilan edildi, GAM üyelerinin kurduğu siyasi parti seçimleri kazandı ve yerel yönetim bu partiye geçti.

El Salvador: Önce siyasi, askeri ve hukuki reformlar

El Salvador’da 12 yıl süren ve on binlerce kişinin hayatını kaybettiği iç savaş sonrası, 1990-1992 arasında hükümet ile FMLN (Farabundo Marti Ulusal Kurtuluş Cephesi) arasında gerçekleştirilen barış görüşmelerinde, silahsızlanma son gündem maddesi oldu.
Zira FMLN, silahsızlanmanın tartışılmasından önce ‘tam bir politik anlaşmaya gidilmesini’ koşul olarak öne sürdü.

150305153657_elsalvador_624x351_gettyimages

Müzakere sürecinin sonlarında silahsızlanma aşamasından önce, genel af çıkarıldı ve bir barış anlaşması imzalandı.
Barış anlaşması şunları içeriyordu:
”Silahlı Kuvvetler içinde ‘kirli savaşta’ yer almış görevlilerin ayıklanması ve etkinliklerinin azaltılması, Ulusal Sivil Polis Teşkilatı’nın oluşumu, askeri istihbarat servislerinin feshedilmesi, milis organlarının lağvedilmesi, yargı sisteminde değişiklik, seçim sisteminde değişiklik, FMLN’nin bir siyasi parti haline gelmesi.”
Bu anlaşmanın ardından silahların imhasına başlandı.
FMLN siyasi parti olarak yasallaştı ve silahlı mücadele sona erdirildi.

Kuzey İrlanda: IRA silah bıraktı, İngiltere de kısmen asker çekti

Silahsızlanma, başından itibaren Kuzey İrlanda barış sürecini tıkayan, en önemli başlıklardan biriydi.
IRA’nın (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) silahlı eylemlerini yoğun olarak gerçekleştirdiği 1980’li yıllarda İngiltere Başbakanı olan ve ‘Demir Leydi’ adıyla tanınan Margaret Thatcher, devletin IRA’yla görüşmesi için silahların susması ön koşulunu koydu.

Thatcher’ın yerine 1990’da Başbakanlık koltuğuna oturan John Major ise, çatışan taraflara görüşme çağrısı yaptı; IRA bunun üzerine 1994’te ateşkes ilan etti.

ira

Ancak Sinn Fein’le (IRA’nın siyasi kanadı) görüşülmemesi üzerinde ateşkes adımı geri alındı. İşçi Partili Tony Blair’in 1997’de İngiltere Başbakanı olması, Kuzey İrlanda sorunu açısından dönüm noktalarından biri oldu.
Blair, önceki hükümetin aksine herhangi bir ön şart koymadan Sinn Fein’le görüştü ve IRA’nın yasal kolu barış sürecine dahil edildi.
Görüşmeler sonunda 1998 Paskalya’sında, 25 yıllık çatışmayı sonlandıracak şekilde Kuzey İrlanda Anlaşması imzalandı.
Anlaşmaya göre, IRA silah bırakmaya razı olurken, İngiltere de, IRA mahkûmlarını serbest bırakmayı, Kuzey İrlanda’dan askerlerinin bir bölümünü çekmeyi, Kuzey İrlanda’ya yerinden yönetim hakkı vermeyi kabul etti.
Kuzey İrlanda Cumhuriyeti’ndeki Queen’s University Belfast’ta görevli Dr. Eprahim Ninmi, IRA’nın silah bırakmayı kabul etmesinde İngiltere’de siyasi tutukluların tahliyesinin kabulünün çok önemli bir etken olduğunu söylüyor.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Yrd. Doç. Dr. Elçin Aktoprak da, Blair’in müzakere için silah bırakma koşulundan vazgeçmesinin, süreçteki önemine dikkat çekiyor ve “Bu koşuldan vazgeçildiği için IRA ateşkes ilan etmiş, müzakere masası işlerlik kazanmış, silahsızlanma imzalanan antlaşmanın başlıklarından biri olmuştur. Bu gidişatın sonunda 2005’te IRA sadece silah bırakmamıştır; bugün artık IRA diye bir silahlı örgüt yoktur.” diyor.

İspanya: ETA sokağın talebiyle silah bıraktı

İspanya‘nın Bask bölgesinin bağımsızlığı hedefiyle 1968’de eylemlerini başlatan ETA örgütünün silah bırakması dünyadaki birçok örnekten farklı.
Zira örgüt 2011’de silah bırakmaya, herhangi bir müzakere sonucu değil, kendi mücadelesi açısından silaha gerek kalmadığı düşüncesiyle karar verdi.
Bask bölgesinin özerkliği de, dünyadaki birçok örneğin aksine, müzakereyle verilmedi.

Bu, 43 yıl boyunca bağımsız bir Bask ülkesi için silahlı mücadele verdikten sonra silahlara veda eden ETA’yla İspanyol devleti arasında görüşme yapılmadığı anlamına gelmiyor. Ancak özerklik, belli, planlı bir müzakere süreciyle değil, İspanya’da General Francis Franco diktatörlüğünün sona erdiği 1978’den sonraki demokratikleşme sürecinin ve anayasanın yenilemesinin parçası olarak yaşama geçirildi.

eta

ETA’nın silah bırakmaya nasıl karar verdiği dikkat çekiyor.
Queen’s University Belfast’tan Dr. Eprahim Ninmi, İspanya’nın yıllarca ETA‘dan silahsızlanmasını istediğini ancak ETA’nın kararı bu nedenle almadığını söylüyor ve ekliyor: “Çatışmayı bitirmeye yönelik baskı, asıl olarak Bask halkından geldi.”
Örgütün yöntemlerinin ‘terör’ olduğunu düşünen bazı Basklıların tepkisi 1990’larda sokaklara taşarak ¡Basta Ya! (Artık Yeter) hareketini oluşturmuştu.
Beyaz bayrakların sallandığı, ellerin havaya kaldırılıp avuçların açılarak slogan atıldığı bu eylemlerde ETA’nın şiddet eylemlerini bitirmesi istendi.
Habercilik yaşamının yedi yılını Bask sorununu incelemekle geçirmiş olan Basklı gazeteci Martin Aladur, ¡Basta Ya! hareketinin içinde önceki kuşaklardan ETA eylemcilerinin de bulunduğunu hatırlatıyor ve bu girişimin önemli bir taban hareketi olarak bütün İspanyol kamuoyunu etkilediğini belirtiyor.

Kolombiya: Barış süreci devam ediyor, FARC hâlâ silahlı

Kolombiya’da FARC (Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri) örgütüyle devlet arasında yaklaşık yarım asırdır süren çatışmaları sonlandırmak amacıyla 2012’de başlatılan barış süreci devam ediyor.
FARC barış görüşmeleri sırasında hükümete ateşkese gitme talebinde bulundu, ancak hükümet bunu kabul etmedi. Zira Bogota yönetimi bunun gerillalara yeniden örgütlenme ve silahlanma fırsatı tanıdığını söylüyor ve FARC’tan silah bırakmasını istiyor.
Tüm görüşmelere karşın, ortada bir ateşkes anlaşması olmadığı gibi, FARC da silah bırakmış değil.
Bu süreçte aksamalar yaşanırken çatışmalar da patlak verdi. Ama çatışmalar, barış sürecinin tamamen çökmesine neden olmadı.

kolombiya farc

Merkezi Bogota’da bulunan sivil toplum kuruluşu Barış ve Uzlaşma Vakfı, yalnızca 2013 yılında FARC ve güvenlik güçleri arasında ayda 182 çatışma yaşandığını belirtiyor.
Ancak barış görüşmeleri Kasım 2014’te Tuğgeneral Ruben Dario Alzate’nin FARC tarafından kaçırılıp daha sonra serbest bırakıldığı dönemde askıya alınmış; daha sonra yeniden başlamıştı.
Barış süreci altı başlık üzerinden yürüyor. Bunlar şöyle: Toprak reformu, siyasete katılım, silahsızlanma, yasa dışı uyuşturucular, kurbanların hakları, barış anlaşmasının uygulanması.
Müzakereler kapsamında, toprak reformu konusunda anlaşmaya varıldı.
Siyasi katılım, silahsızlanma, uyuşturucular, kurbanların hakları ve barış anlaşmasının uygulanması konularındaysa görüşmeler devam ediyor.

Filipinler: Süreçte silah bırakma son adım

Filipinler’de devlet ile MILF (Moro İslami Kurtuluş Cephesi) arasında 40 yıl süren ve 120 bin kişinin ölümüne neden olan çatışma sürecini sonlandırmak amacıyla yürütülen sürece, Türkiye de dahil oldu.
Türkiye, süreç kapsamında kurulan Uluslararası Temas Grubu’nun bir üyesi, aynı zamanda silahsızlanma sürecini denetleyecek olan Uluslararası Bağımsız Silah Bırakma Organı’nın da başkanlığını yürütüyor.
Süreçte son olarak 2014’te ‘Bangamoro üzerine Kapsamlı Anlaşma‘ imzalandı.

150305154446_milf_624x351_gettyimages

Anlaşma, 2016’ya kadar Bengsamoro adlı yeni bir Müslüman bölgesel yönetiminin kurulmasını öngörüyor.

Özerkliğin karşılığında, MILF‘in de silah bırakmasını öngörüyor anlaşma.

MILF silah bırakırken bölgesel bir polis gücü kurulacak, Filipinler ordusu Bengsamoro bölgesindeki askerlerinin sayısını azaltacak ve bu bölgedeki özel silahlı grupların dağıtılmasına yardımcı olacak.

Süreçte altı MILF kampı da, sivil yaşam alanlarına dönüştürülecek.

Plana göre, silahlar, en son anlaşmanın ardından bırakılacak ve 2016 Mayıs’ından önce tamamlanacak. Ardından da ilk bölgesel seçimler yapılacak.






CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Erkekler için 7 maddelik “eril düzene katılmama” rehberi

Erkekler karşılarında bir feminist olduğu zaman “Ben kadınları ezmiyorum ki.”, “Bütün erkekler aynı değil” gibi argümanlara sarılabiliyorlar. İlginçtir, kadınların eziliyor olduğu gerçeğini kendilerine kişisel...

Kadın’ı varlıklarıyla hatırlatmaya çalışan iki kadın: Luiz Bakar ve Ester Zonana

Birbirlerini hiç tanımamış, aynı amaç uğruna mücadele eden iki kadının dillendirdikleri bir nokta. Onca söz ve güç sahibi dini lider ve cemaat yöneticilerinin içinde,...

Dünyanın en çok satan 20 kitabı

İnsanoğlu bu güne kadar kesin olmamak kaydıyla 130 milyana yakın kitap basmıştır. Biz bu listeyi hazırlarken bile basımda olan yeni kitaplar olduğunu biliyoruz. Bu...

Henüz izlemediyseniz ‘Mutlaka’ izlemeniz gereken 15 film!

Derleme/Eren Aşnaz Henüz izlemediyseniz izlemeniz gereken 15 filmi bu hafta sizler için derledik. Usta oyuncu ve efsane olmuş yönetmenlerden derlediğimiz filmlerin hepsini, yok olması imkansız...

Son haberler

İş Dünyasının Ekonomiye Güveni Arttı

2020 yılı Temmuz ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 10,2 puan artarak 55,5 değerine yükseldi. Temmuz ayında...

SABAH Raporu:   CDS’lerde satış dalgası, dışarda kaygılı piyasalar

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...

Yunanistan: Türkiye ile diyalog kurmaya açığız ama tehdit altında olmaz

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, ülkesinin Türkiye ile diyalog kurmaya açık olduğunu ancak bunun tehdit altında yapılamayacağını söyledi.Türkiye, Meis Adası’nın güney ve doğusunda...

Frances McDormand’lı ‘Nomadland’in ilkgösterimi Venedik ve Toronto’da eş zamanlı yapılacak

Chloé Zhao’nun Frances McDormand’lı yeni filmi “Nomadland”, ilkgösterimini 11 Eylül’de Venedik ve Toronto film festivallerinde eş zamanlı olarak yapacak. FilmLoverss’ın Deadline’dan aktardığı habere göre,...

İşKur verileri  işsizlik Haziran’da yüksek seyredecek diyor

Almanya, BM’nin Libya’ya yönelik silah ambargosu kararını denetlemek için İrini misyonu kapsamında Libya açıklarına asker gönderecek. Almanya, Libya’da çatışan taraflara yasa dışı yollarla silah...