8.5 C
İstanbul
Pazar, Ağustos 9, 2020

Şah Fırat Operasyonu Twitter’da: Her türlü türbe taşınır!

Büyük devlet Türkiye'nin başarılı Şah Fırat Operasyonu, hükümet ve hükümete yakın haber organlarınca büyük başarı olarak duyurulurken sosyal medyada eleştirilere ve değinmelere neden oldu....

Bunlara bakmalısınız

Erkekler için 7 maddelik “eril düzene katılmama” rehberi

Erkekler karşılarında bir feminist olduğu zaman “Ben kadınları ezmiyorum ki.”, “Bütün erkekler aynı değil” gibi argümanlara sarılabiliyorlar. İlginçtir, kadınların eziliyor olduğu gerçeğini kendilerine kişisel...

Modern hayatlar, suni mutluluklar, senkronize yalnızlıklar

Yapmak isteyip de yapamayacağımız şeylerle doldu taştı dünya. İzlenecek tonla film, dizi, okunacak kitap, gidilecek, görülecek, gezilecek yerler ve ortalama 70 yıl ömür var...

Henüz izlemediyseniz ‘Mutlaka’ izlemeniz gereken 15 film!

Derleme/Eren Aşnaz Henüz izlemediyseniz izlemeniz gereken 15 filmi bu hafta sizler için derledik. Usta oyuncu ve efsane olmuş yönetmenlerden derlediğimiz filmlerin hepsini, yok olması imkansız...

Felsefe tarihinde ‘erkekliğin’ gölgesinde kalmış 19 kadın filozof

Kadınlar tarih boyunca birçok alanda olduğu gibi felsefe alanında da gölgede bırakılmış ve yaptıkları çalışmalar yok sayılmıştır. Bazı dönemlerde ise bir biçimde bilim ya da...

Aman doktor, Canım doktor: August Bier

Bilim kurgu filmlerin favori tiplemesi hafif(!) kaçık bilim insanları en sevdiğim klişe karakterlerdendir. Mary Shelley’le aynı kumaştan mı dokunduk bilemeyeceğim ama bilim insanları ve...

20 şiiriyle Ülkü Tamer

1937 senesinde Antep’te dünyaya gelen Ülkü Tamer, 1 Nisan 2018’de yaşamını devam ettirdiği Muğla’nın Bodrum ilçesinde hayatını kaybetti.İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden...

FÖŞ: İran ve Irak’tan alınacak dersler

 

Başka bir kaynakta bulamayacağınız, çünkü hiç bir anlam ve önemi olmayan 2020 öngörülerime bu makalemle devam ediyorum. Türkiye ikinci bir Arap Baharı senaryosu ile yüzleşmek zorunda. İran ve Irak’ı kan götürürken, Ankara acaba ders alıyor mu? Mutad B, C ve X planları nedir?  Zaten göbeğine kadar daha 10 yıl çıkması mümkün olmayan bir Suriye inatlaşmasına dalmış Saray, ikinci Arap Baharı gerçekten patlak verirse, uğraşacağı siyasi-ekonomik risk ve fırsatları ne ölçüde tarttı?

Ben onlara yardımcı olayım dedim, çünkü bugünlerde Saray’da stratejik derinliğin kaybolduğuna dair  kaygılarım var. Uzun zamandır iki strateji dehası Yiğit Bulut ve Cemil Ertem kardeşimden haber alamamam bu kaygıları pekiştiriyor.

İran’da İnternet blokajı hala devam ediyor, ama şimdilik kaydıyla yabancı basına göre çok ağır güç kullanılarak gösteriler bastırıldı.  Amnesty International’ın resmen teyit ettiği ölü sayısı 125, bazı muhalif kaynaklara göre bini aşmış olabilir. Arap ve Kürt  azınlıkların yaşadığı vilayetlerde silahli gerilla hareketlerinin başgöstermesi başta gelen kaygılardan biri. İran’da bu ayaklanma daha önceki 2 dalganın aksine kentli-eğitimli kesim önderliğinde değil, artık açlıktan nefesi kokan geniş halk kitlelerinin itmesi ile başladı.  o yüzden de bastırmak çok zor ve kanlı oldu. Devamı gelebilir, çünkü ABD sürekli yaptırımlar vasıtasıyla mollaların boynundaki ilmiği sıkıştırırken, zenginliğin büyük kısmının üstüne çöken ruhban ve para-militer vakıflar fakir halka tek kuruş destek vermek niyetinde değil.

Irak’ta ise daha geçen hafta 325 kişi gösterilerde öldü veya İran yanlısı olduğu düşünülen milisler tarafından katledildi. Halen Şii kentlerde yoğun protestolar sürerken, Abdil Mehdi yerine geçecek başbakanın seçim sürecinde milliyetçi Sadr Ordusu ve Haşdi Şaabi, Bedr Tugayları ve benzer İran yanlısı milis güçler arasında iç savaş başlayabilir. Bağdat da Tahran’la aynı hatayı yapıyor. Temelinde yolsuzluğa ve kanka kapitalizmine gösterilen tepkiyi, bozguncular ve dış güçlerin organize ettiği kanısıyla sert tedbirlere başvuruyor. Lübnan’da gösteriler ekonomiyi felç edip temerrüt riskini yükseltirken, sıradaki domino taşı Cezayir olabilir, ama o ülke   bu makaleni kapsama alanı dışında.

Türkiye niye ders almalı?  Bir kere, PAIntelligence kardeş sitemize post ettiğim “Our demographic curse:  The lost generation” başlıklı makaleyi bir tetkik edin. Arab News’dan Alexanda de Cramer’ın yazdığı makalede bir Türk profesör, gençliğin %56’nın  ya işsiz ya da  eğitimde olmadığını anlatıyor. Türkiye’de yarından umudunu kesen öfkeli gençlik yanında,  diğer işsizler, öfkeli Kürtler ve kadınlar var.  Patlamaya hazır bir barut fıçısı bu ülke. Bu kış Saray’ın ekonomiyi toparlaması şart.  Aksi halde, ya sokak gösterileri başlayabilir, ya da parti elinden gidebilir.

Orta Doğu’da Şii-Sünni/İsrail safları arasında iki tarafında da razı olacağı istikrarlı güç dengesi oluşmadı. Biz cahilce  Qatar ve Müslüman Kardeşler’e verdiğimiz destek vasıtasıyla kendimizi bu kavganın göbeğine ittik. Örnek olarak, BAE ve Suudi Arabistan Suriye Kürtleri arasında nüfuzlarını artırmaya çabalarken, öte yanda da Sünni aşiretlerini bize karşı örgütlüyor.   Bahsettiğim iki cephe arasında gerginliğin artması bize “sıçrama ve bulaşmalar” üretecek. En azından İran’la  ittifakın sürmesi Sünni Arap/İsrail cephesi ve onun büyük abisi ABD’den ekonomik ambargo ve siyasi şantaj gelmesi olasılığını yükseltir.




Ama ortada başka riskler de var.  Global boyuttan başlayalım.  İran’ın iç siyasette sıkıştığında, suni bir dış düşman yaratıp halkına sefaleti unutturma politikası malum. Son günlerde ABD Irak’taki askeri varlığına saldırılardan yakındı. Ama asıl tehlike, İran’ın onu nefessiz bırakan ambargolardan kurtulmak için Hürmüz Boğazı’nda enerji sevkiyatını sabote etmesi, veya Körfez Ülkeleri’nin üretim-dağıtım ağlarına saldırılar düzenlemesi olur. OilPrice.com’da yazan Anes Alic  “Iraq: The Next Great Threat To Global Oil Markets” başlıklı makalesinde protestocuların istekleri yerine gelmezse (ki artık bunların tepesinde İran’ın kirli ellerini Bağdat yönetiminden çekmesi de yer alıyor), günde 4 milyon varilden  fazla sevkiyat yapan Basra bölgesinde grev ve üretim engelleme faaliyetlerinin başlayacağını öngördü. Brent Cuma akşamı 65 $/varili aştı ve İran-Irak’tan üretime yönelik olumsuz işaretler gelirse, rahatlıkla $70/varili aşarak gelecek sene için $15 milyar civarında tahmin ettiğimiz cari açığı oldukça yükseltir. Parantez olarak, bu kış İran’dan doğal gaz gelecek mi, emin eğilim. Zaten kıt olan arzını kızgın halkını ucuza ısıtmakta kullanabilir.

Protestoların her iki ülkeyi de fakirleştirdiği ve kurları üzerinde olumsuz etki yarattığını unutmayalım. Halen Türkiye ticareti ve turizm gelirinin %20’si Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dan temin ediyor, gelecek sene İran ve Irak’ın payı düşebilir. Yeni müteahhitlik sözleşmeleri de askıya alınabilir.  En sevimsiz kısım ise daha şimdiden İran’da orta ve üst sınıfın en azından geçici olarak Türkiye’ye sığındığı haberleri çoğalıyor. Bunlara gösterilerin sürmesi halinde Irak’taki fakir Kürt ve Sünniler de eklenerek zaten çetinleşen ekonomik ve sosyal ikilemleri içinde çıkılmaz hale getirebilir.

İran ve Irak’ta protestoları sırf risk olarak da nitelemiyorum. Bir kere, İran’ın stratejik vizyonu olan Afgan sınırından Lübnan’a bir Şii duvarı örerek Suudi Arabistan ve İsrail’e baskı yapma politikası çöktü. Artık Haşdi Şaabi, Hezbollah ve Esad’ı besleyek kaynağı olmayacak. Irak’tan da sifonlayamayacak. Türkiye Suriye’de bastırırsa, Esad’ın belini kırarar tüm mültecileri geri gönderecek bir çözüme razı edebilir.

Daha da önemli bir avantajımız olabilir. Bu karmaşa bizim Orta Doğu’da Suriye haricinde –çünkü o ülkeden gelecek tehditler bir beka meseledir-taraf olmaktan çıkıp hakem ve arabulucu rolüne soyunmamıza bahane olabilir. Farslılar, Kürtler ve Araplar ortak tarih bağımız ve akrabalık ilişkilerimiz olan kardeş milletler. Onların işine burnumuzu sokmak bize hiç bir ekonomik ya da diplomatik avantaj sağlamadı. Davutoğlu dönenimin “komşularla sıfır sorun” Türkiye’si, ya da Gezi öncesinin “Müslüman dünyasına örnek” yumuşak güç merkezi modeli bize daha büyük katkı sağlar.

Saray’ın manzarayı böyle okuması, raf ömrünü uzatır. Orta Doğu’da onyıl sürecek ve sonucunu kestirmesi güç bir devrim süreci başladı. Bu ateşin ortasına kendimizi atmak temkinli bir davranış değil, ayrıca çekişmeye sarfedecek paramız da yok.

 

İran ve Irak’ta Yangın Türkiye’yi Nasıl Etkiler

 

Dünyada Ekonomik Durgunluk Sosyal Patlama Yaratıyor

 

 

 








CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Edebiyatın karanlık kahini: Aldous Huxley

Bütün zamanlarda raslayabileceğimiz, zamanını aşmış, hatta zaman hakkında öngörüde bulunmuş ve bu öngörüleri gerçekleşmiş insanlar vardır. Bu gün sizler için Aldous Huxley'in hayatından sahneleri...

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

Zygmunt Bauman: Sosyal medya çok kullanışlı ve keyifli bir tuzak

Zygmunt Bauman yakınlarda 90. doğum gününü kutladı ve Leeds’deki evinden İspanya’nın kuzeyindeki Burgos’taki bir etkinliğe gitmek için iki kez uçağa bindi. Söyleşiye başlarken yorgun...

Kadın’ı varlıklarıyla hatırlatmaya çalışan iki kadın: Luiz Bakar ve Ester Zonana

Birbirlerini hiç tanımamış, aynı amaç uğruna mücadele eden iki kadının dillendirdikleri bir nokta. Onca söz ve güç sahibi dini lider ve cemaat yöneticilerinin içinde,...

Son haberler

İş Dünyasının Ekonomiye Güveni Arttı

2020 yılı Temmuz ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 10,2 puan artarak 55,5 değerine yükseldi. Temmuz ayında...

SABAH Raporu:   CDS’lerde satış dalgası, dışarda kaygılı piyasalar

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...

Yunanistan: Türkiye ile diyalog kurmaya açığız ama tehdit altında olmaz

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, ülkesinin Türkiye ile diyalog kurmaya açık olduğunu ancak bunun tehdit altında yapılamayacağını söyledi.Türkiye, Meis Adası’nın güney ve doğusunda...

Frances McDormand’lı ‘Nomadland’in ilkgösterimi Venedik ve Toronto’da eş zamanlı yapılacak

Chloé Zhao’nun Frances McDormand’lı yeni filmi “Nomadland”, ilkgösterimini 11 Eylül’de Venedik ve Toronto film festivallerinde eş zamanlı olarak yapacak. FilmLoverss’ın Deadline’dan aktardığı habere göre,...

İşKur verileri  işsizlik Haziran’da yüksek seyredecek diyor

Almanya, BM’nin Libya’ya yönelik silah ambargosu kararını denetlemek için İrini misyonu kapsamında Libya açıklarına asker gönderecek. Almanya, Libya’da çatışan taraflara yasa dışı yollarla silah...