8.5 C
İstanbul
Perşembe, Mayıs 21, 2020

Şubat Avrupa’da ‘Karnavallar’ zamanıdır!

Şubat Avrupa’da karnavalların zamanıdır. Venedik, Nice, Köln, Düsseldorf ve Santa Cruz de Tenerife – tüm bu yerler kışa veda edip artık bahara rengarenk kostümleri,...

Bunlara bakmalısınız

Vadim Stein’in 32 fotoğrafıyla dansçılar

Ukraynalı Fotoğrafçı Vadim Stein, drama, heykelcilik ve grafik üzerine yaptığı çalışmalarının ardından dansçıların fotoğraflarını çekmeye karar verir.Fotoğrafçı Vadim Stein'in çalışmalarından küçük bir demeti sizin...

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

Kitaplardan Sinemaya Uyarlanan ‘Baş Yapıtlar’

Derleme/Günel Abdullayeva Tekcan Her zaman sevdiğimiz kitapları defalarca okumak hoşumuza gidiyor ama bu kitapların film versiyonları da bir o kadar heyecanlı olmuyor değil. Hele bu...

Edebiyatın karanlık kahini: Aldous Huxley

Bütün zamanlarda raslayabileceğimiz, zamanını aşmış, hatta zaman hakkında öngörüde bulunmuş ve bu öngörüleri gerçekleşmiş insanlar vardır. Bu gün sizler için Aldous Huxley'in hayatından sahneleri...

10 şairden 10 sonbahar şiiri

Yaz bitti artık, ilkbahar öncesinde bitivermişti zaten. Sıradaki mevsim sonbahar ve aylardan eylül. Gerek sonbaharın gerekse eylül ayının hüznü bir başkadır. Yaprak sadece sararmakla...

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Kürt Beatles: Koma Wetan

“Gelecekte insanlara çok güzel gözükeceğimize inanıyorum.”

Jim Morrison

Morisson haklıydı. Güzel işleri hep sonradan fark etmek gibi çirkin bir huyu var insanoğlunun. 68’ kuşağı ve onun o protest duruşu da sonradan çokça özlem duyulan şeylerinden oldu dünyanın.

Vietnam Savaşı’na karşı başlatılan protestoların sürekli bir bastırılmaya karşılaşmasının getirdiği umutsuzluğu üzerinden atmak için 1969’da Amerika’da birçok rock grubunun ve karşı kültürün buluştuğu Woodstock Festivali, dönem gençliğinin ‘barış’ çığlığını müzikleriyle duyurmasında ön ayak olmuştu.

Bu ses dünyanın birçok noktasında farklı dilleri konuşan gençleri etkiledi ve hissi olarak da buluşturabildi. Tabi bu etkileşim birçok alanda olduğu gibi dönem gençliğinin dili olan müzikte de farklı yaratımlarıyla dünyayı tesiri altında bırakıyordu. İşte bu tesir çok bilinmese ve ilk duyulduğunda şaşkınlığa neden olsa da, tam 43 yıl önce SSBC’de ilk Kürtçe rock müzik grubunu da doğurmuş oldu: ‘KOMA WETAN’

koma-wetan

Koma Wetan: Bir sürgün ve vatansızlık örneği

Kürt Müziği’nde alışılagelmiş ‘lo-lê’ler ve Dicle Nehri’ne paralel halay çeken 3 gencin önünde ellerini iki yana açarak çığıran abi-ablalardan bıkmış her gencin arayışlarının sonunda bir şekilde hayatına dâhil ettiği Koma Wetan, bir sürgün ve vatansızlık örneği olarak karşımıza çıkıyor.

Özellikle sürgün olma hissiyatı grubun kurulmasında önemli yer teşkil ediyor. İnsanı içinde doğduğu kültür ve gerçeklikten koparan bir eylem olmasına karşın sürgün; çoğu zaman dünyayı yeniden keşfe zorlayan, sahiplenilecek bir memleket formu olmadığı için kişiyi hem tüm dünyanın sahibi hem de tüm dünyanın yabancısı-ötekisi yapan şeydir. Dokunulamayan o mekân, vatana olan hasrette birçokları tarafından sanatla ifade edilmiş. Belki de bu yüzden modern batı edebiyatı, akademik birikimi, faşizm, komünizm ve muhaliflerine nefes aldırmayan rejimlerden kaçan kişiler tarafından ileriye taşınmıştır. Türkiye için de bunun örnekleri mevcuttur.

Bazen Beatles, bazen Xerapetê Xaço’ya götüren bir grup

İşte bu sürgünlük  sonucu dönemin Sovyet Gürcistan’ın da yaşayan üç Kürt ve bir Ermeni genci de Kürt rock müziği macerasını başlatmışlar. Gruplarını kurup çalışmalarına başladıktan sonra düzenlenen ve televizyondan naklen yayınlanan bir yarışmada dereceye giren grup ayrıca Gürcü Devlet Televizyonu tarafından özel bir programa da çıkarılmış. Vatanlarında Kürt demek yasakken onlar vatanlarından uzak Kürtçe rock müziğini icra etmişler.

Şarkılarını genellikle kendileri gibi Kafkaslar’da yaşayan Kürt aydınlarının şiirlerini besteleyerek yapmış olan grup, bazen efsane İngiliz rock grubu Beatles bazen de Dengbêj Xarapetê Xaço’ya götürüyor dinleyiciyi. Grubu kuran Kerem Gerdenzeri, Erîwan Radyosu’ndan dengbêjler ve Rus radyolarından dinledikleri batılı grupların müziklerini nasıl harmanladıklarını Kürt Rock Müzik tarihine ışık tutan ‘Bê Wetan’ adlı belgeselde ifade ediyor.

koma-wetan-2

Sınırlarını belli bir ülke olan welatdan fazlası…

‘Vatansız’ olmanın zorluğunu da ziyadesiyle yaşayan grup bunu salt ulus-devletçi, sınırlar ve tekçi aidiyetleriyle ele almadığını da yine aynı belgeselde, gruba isim bulma sürecinde ‘welat’ ile ‘wetan’ arasında kaldıklarında neden wetanı seçtiklerine ilişkin kısımda veriyorlar. Çünkü onlar, sınırları belli bir ülke olan welatdan fazlasına özlem duyuyorlardı, acıları ve gülüşlerini bıraktıkları wetana.

Her ‘yarêê’ nidası, ‘welat’a bağlanır

Kurdistan’da yaşatılmış işgal ve parçalanmışlık da şarkılarında her ne kadar sert politik bir tarzda yer bulmasa da aşka, göçe, vatana dair söylemiş oldukları her şarkıda hissediliyor. Doğası itibariyle Kürt müziği böyledir işte; melankolik girizgâhını ‘yarêê’ nidasıyla doruklaştıran her şarkı eninde sonunda ‘welat’a bağlanır. Tabi yine benim temennim mevcut Kürt müzisyenlerinin yaptığı gibi acılarımızın sürekli arabeskleştirilerek önümüze koyulmamasıdır.

İşte o güzelim Koma Wetan,1979’da ‘Bayê Payizê’ adındaki ilk albümlerinin demosunu yapmış. Sovyet Kompozitörleri Komisyonu tarafından ancak 1989’da onaylanan albüm, Tiflis’te çıkmış ve bu albümün tüm gelirleri 1988’de gerçekleşen Halepçe Katliamı’nın mağdurlarına gönderilmiş.

Grubun SSBC’nin yıkıldığı bir döneme denk gelmesi ise hem kendileri hem de Kürt rock müziği açısından büyük talihsizlik. Çünkü Kürt rock müziği özellikle Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı ülkelerde dillerini konuşmaları dahi yasak olduğu için piyasasını yaratamamış.

koma-wetan-2

Wetan, Kürt Rock Müziği’nin esin kaynağı

SSBC’deki sıkıntılar, ekonomik sebepler yüzünden grupta çözülmeler yaşanmış ve 1991’de dağılan grup üyeleri farklı işler yaparak yaşamlarını sürdürmeye karar vermişler. Grubun müziğe devam eden tek üyesi ve kurucusu olan Kerem Gerdenzeri ise şarkılar yapıp söylemeye devam ediyor. Ve tabi örnek olmaya.

Kürt Rock Müziği’ni doğuran Koma Wetan, 2000 sonrası kurulan Kürt Rock Müziği gruplarının da ana esin kaynağı olmuş durumda. Adana’da yaşayan Kürt gençlerinin kurduğu Koma Rewşen, Rock-Blues yapan Siya Şevê ve Hakkâri’nin heavy-metal grubu Ferec bunlardan sadece birkaçı.

Wetan öncesi ve Wetan sonrası

Benim nazarımda Kürt müziğini dinlemeye ve tanımaya kararlı her insanın Wetan öncesi ve sonrası vardır. Ben onları tanıdıktan sonra Kürt müziğinden çok daha fazla şey bekleyen biri oldum. Onun için belki de Koma Sê Bira gibi Kürt gençleri arasında popüler olan gruplara Youtube’de her gördüğüme ağız dolusu küfrediyorum. Türkiye genelinde internetin kısıtlı olduğu şu saatlerde grupla ilgili zaten sınırlı olan wikipedi bilgisini aktarmak istemedim. Koma Wetan misyonerliğimin temel amacı, Kürt müziği tanışlığınızın Koma Wetan sonrası dönemine katkı sunmaktı.

Diyeceğim şu ki; bizi, biz yapan şeylerin elimizden bir bir alındığı şu günlerde direnişin temel silahlarından müziğimizin namlusuna Koma Wetan’ı sürün.

Dinlenilesi şarkıları;

Heseno Bira

Filito Lawo

Sînê

Elegez

Brindar

https://www.youtube.com/watch?v=PE0CnBjhzuI







CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Dünyanın en ilginç sanatçısından en ilginç savaş aracı

Arjantinli sıradışı sanatçı Raul Lemesoff, insanlara kitabı sevdirmenin belkide hiç denenmemiş bir yolunu deniyor. Sanatçının çalışmasını derlediğimiz listemizde aşağılara doğru kaydıkça önyargılarınız yıkılacak.Dilerseniz sıradışı listemize...

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

Erkeğin dünyasında zincirlerini kırmış 20 kadına adanmış 20 film

Tarihte bazı kadınlar toplum yapısına sirayet etmiş cinsiyet algısını öyle zorladılar ki, bugün onlar sayesinde bir nebzede olsa daha eşit bir dünya oluştu. Bu...

Edebiyatın karanlık kahini: Aldous Huxley

Bütün zamanlarda raslayabileceğimiz, zamanını aşmış, hatta zaman hakkında öngörüde bulunmuş ve bu öngörüleri gerçekleşmiş insanlar vardır. Bu gün sizler için Aldous Huxley'in hayatından sahneleri...

Son haberler

BoJ ve BoE olmadı; Katar verelim

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Katar Merkez Bankası arasında 17 Ağustos 2018 tarihinde imzalanan ikili para takası (swap) anlaşması tadil edildi. Merkez Bankası’ndan...

Twitter fotoğrafından yeni bir canlı keşfedildi

Twitter fotoğrafından yeni bir canlı keşfedildi Twitter'da paylaşılan bir kırkayak fotoğrafı yeni bir canlı türünün keşfedilmesini sağladı. Yeni canlıya "Troglomyces twitteri" adı verildi.

Ünlü oyunculardan bağış için YouTube’da kitap okuma etkinliği

Meryl Streep, Benedict Cumberbatch, Cate Blanchet gibi ünlü oyuncular, yönetmen Taika Waititi’nin öncülüğünde internette okuma etkinliği düzenliyor. YouTube’da 10 bölüm sürecek okuma etkinliğinden elde edilecek...

Sabah Bülteni: “Bardağın dolu tarafı”

Bardağın dolu tarafı… Ekonomilerin açılmaya başlamasını kutlayan piyasalar Mayıs ayındaki kayıplarını tamamen geri aldı. Salgına karşı aşı (Moderna) ve ilaç (Remdesivir) geliştirilmesinde alınan olumlu...

Dünya Bankası: ‘Corona’ nedeniyle 60 milyon insan aşırı yoksulluğa itilebilir

Dünya Bankası Başkanı David Malpass, corona virüsünün yarattığı koşullar nedeniyle dünya genelinde 60 milyon kadar insanın ‘aşırı yoksulluğa’ itilebileceğini söyledi.Fotoğraf: ReutersKüresel ekonominin yüzde...