8.5 C
İstanbul
Cumartesi, Temmuz 4, 2020

Sinema endüstrisinin enkazı altında kalan düşük bütçeli 15 film

Bazı filmler gerek düşük bütçesiyle, gerek ülkelerindeki baskılar nedeniyle, gerekse yaşadığı çağının ötesinde olması nedeniyle hak ettikleri değeri bulamamışlardır. Hep göz ardı edilmiş ve...

Bunlara bakmalısınız

Gabriel García Márquez Nobel Konuşması: Latin Amerika’nın Yalnızlığı

Gabriel García Márquez'in Nobel Konuşmasında okuduğu Latin Amerika'nın Yalnızlığı adlı metini sizlerle paylaşıyoruz.Antonio Pigafetta, Macellan’ın dünya çevresinde yaptığı ilk seyahate katılan Floransa’lı denizci, Amerika’nın...

Ataerkil bir toplumda 4 maddeyle kadınların giyimine göre takılan isimler

Ataerkil bir zihniyetin hakim olduğu dünyada tahakküm altındaki cins olan kadına da erkeklerin rol biçtiğini söylemek yanlış olmaz. Ne var ki hayatın her alanında...

Mutlaka izlemeniz gereken En iyi 18 Uzay Filmi

Yine bir sinema listesiyle karşınızdayız. Yaşadığımız evrenin büyüklüğünü düşünüp hayretler içinde kalmayan insan neredeyse yok.Bu listede de yüzünü evrene dönen sinema yapıtlarından en...

Vadim Stein’in 32 fotoğrafıyla dansçılar

Ukraynalı Fotoğrafçı Vadim Stein, drama, heykelcilik ve grafik üzerine yaptığı çalışmalarının ardından dansçıların fotoğraflarını çekmeye karar verir.Fotoğrafçı Vadim Stein'in çalışmalarından küçük bir demeti sizin...

Kadın’ı varlıklarıyla hatırlatmaya çalışan iki kadın: Luiz Bakar ve Ester Zonana

Birbirlerini hiç tanımamış, aynı amaç uğruna mücadele eden iki kadının dillendirdikleri bir nokta. Onca söz ve güç sahibi dini lider ve cemaat yöneticilerinin içinde,...

Kitaplardan Sinemaya Uyarlanan ‘Baş Yapıtlar’

Derleme/Günel Abdullayeva Tekcan Her zaman sevdiğimiz kitapları defalarca okumak hoşumuza gidiyor ama bu kitapların film versiyonları da bir o kadar heyecanlı olmuyor değil. Hele bu...

Neredeyse evrenle yaşıt bir yıldız daha bulundu

Neredeyse evrenle yaşıt bir yıldız daha bulundu

Evrenimizin neredeyse bebeklik çağında oluşan ve yeni keşfedilen bir yıldız, astrofizik alanında benzeri görülmemiş bulguları açığa çıkardı. Evrendeki ikinci nesil yıldızların bir örneği olan gök cismi, Güneş’ten 1.5 milyon kat daha düşük metaliklik oranıyla da en düşük metaliklik rekorunun da sahibi oldu.


Michelle Starr

Samanyolu’nda gizlenen yeni bir antik yıldız bulundu. Bizden yaklaşık 35 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan ‘SMSS J160540.18-144323.1’ adlı kırmızı dev yıldızın, galakside tespit edilen en düşük demir seviyesine sahip olduğu keşfedildi.

Bu durum, evrendeki en eski yıldızlardan biri olduğu anlamına geliyor ve muhtemelen 13.8 milyar yıl önce ortaya çıkan ve evrenden sonra oluşan ikinci nesil yıldızlardan birisi olduğunu gösteriyor.

BÜYÜK PATLAMA’DAN KISA SÜRE SONRA OLUŞTU

Avustralya’da Tüm Gökyüzü Astrofiziği için ARC Mükemmellik Merkezi ve Avustralya Ulusal Üniversitesi’nde astronom olarak görev yapan Thomas Nordlander “Büyük Patlama’dan yalnızca birkaç yüz milyon yıl sonra oluşan ve aşırı düşük bir demir seviyesine sahip olan bu inanılmaz yıldız, Güneş’ten 1.5 milyon kat daha düşük demir içeriyor” diye açıklıyor.

Yıldızın kaç yaşında olduğunu bu şekilde anlayabiliriz; çünkü evrenin ilk zamanlarında hiç metal yoktu. İlk yıldızlar, öncelikle hidrojen ve helyumdan oluşuyordu ve aşırı büyük, aşırı sıcak ve çok kısa ömürlü oldukları düşünülüyordu. Bu yıldızlara ‘Popülasyon III’ deniyor ve onları şimdiye kadar hiç görmedik.

Yıldızlar, daha hafif elementlerin atom çekirdeklerinde daha ağır çekirdekler yaratmak için bir araya geldiği nükleer füzyon aracılığıyla ‘çalışırlar’. Bu durum, daha küçük yıldızlarda, esas olarak hidrojenin helyumla kaynaşmasıyla gerçekleşir. Buna karşın, daha büyük yıldızlarda, -tıpkı Popülasyon III yıldızlarında olduğu gibi- silikon ve demir içeren elementler bir araya gelebilir.

Bu tür yıldızlar göz alıcı süpernova patlamalarıyla hayatlarını sona erdirdiklerinde bahsettiğimiz elementleri evrene püskürtürler. Yeni yıldızlar oluştukça, elementler onlara bağlanır ve bu sayede bir yıldızın içerdiği metal miktarı, ne zaman oluştuğunun güvenilir bir göstergesi haline gelir.

Örneğin, yıldızımızın metalikliğine (içerdiği metal miktarına/ç.n.) dayanarak Güneş’in, Büyük Patlama’dan birkaç -belki de 100- kuşak sonra oluştuğunu biliyoruz.

BAŞKA ÖRNEKLER DE MEVCUT

Ancak Samanyolu’nda düşük metalikliğe sahip olan ve evrenin erken bir dönemine işaret eden başka yıldızlar da keşfettik. Bunlardan biri olan ‘2MASS J18082002-5104378 B’, [Fe/H] = -4.07 ± 0.07 oranıyla en düşük demir içeriği konusunda bir önceki rekor sahibi yıldızdı ve Güneş’ten 11 bin 750 kat daha az metalikti.

Fakat ‘SMSS J160540.18-144323.1’, [Fe/H] = −6.2 ± 0.2 düzeyinde metalikliğe sahip. Nordlander’ın söylediği kadarıyla, bu oran Güneş’ten yaklaşık 1.5 milyon kat daha az metalik olduğuna işaret ediyor.

Herhangi bir Popülasyon III yıldızının onu incelememize yetecek kadar ‘yaşamış’ olması pek mümkün görünmüyor. Bununla birlikte, daha sonra oluşan yıldızlar sayesinde hikayelerini anlayabiliriz.

Araştırmacılar, SMSS J160540.18-144323.1’e sahip olduğu demiri veren yıldızın erken evren için nispeten düşük bir kütleye sahip olduğuna ve Güneş’in kütlesinin yalnızca 10 katı kadar büyüklükte olduğuna inanıyorlar. Bu oran, bir nötron yıldızı üretmek için yeterince büyük ve araştırma ekibi, nispeten zayıf bir süpernovanın ardından yaptığı şeyin bu olduğuna inanıyor.

İKİNCİ NESİL YILDIZLARIN EN ERKEN ÖRNEKLERİNDEN

Bir süpernova patlaması hızlı bir nötron yakalama sürecini, yani ‘r-sürecini’ tetikleyebilir. Bu (r-süreci), atom çekirdeklerinin nötronlarla çarpıştığı ve demirden daha ağır elementleri sentezlediği bir dizi nükleer tepkimedir.

Yıldızda bu elementlere dair kayda değer bir kanıt yoktu; bu da bu elementlerin yeni ölmüş nötron yıldızı tarafından ‘ele geçirildiği’ anlamına gelebilir. Fakat SMSS J160540.18–144323.1’in oluşumuna dahil olmak için yeterince demir uzaya saçılmıştı.




O, muhtemelen ikinci nesil yıldızların en erken oluşan üyelerinden biriydi. Ve artık o ölüyor. Yıldız ömrünün en sonuna ulaşan kırmızı dev, helyum füzyonuna geçmeden önce sahip olduğu hidrojeninin son kısmını kullanıyor.

Araştırma ekibi, daha ayrıntılı biçimde incelenmesinin ‘Popülasyon III’ yıldızları hakkında daha fazla bilgi sağlayabileceğine inanıyor. Bir de konuşabilseydi, anlatabileceği hikâyeleri bir düşünsenize…


Yazının aslı Science Alert sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)






CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Dünyanın en çok satan 20 kitabı

İnsanoğlu bu güne kadar kesin olmamak kaydıyla 130 milyana yakın kitap basmıştır. Biz bu listeyi hazırlarken bile basımda olan yeni kitaplar olduğunu biliyoruz. Bu...

Gabriel García Márquez Nobel Konuşması: Latin Amerika’nın Yalnızlığı

Gabriel García Márquez'in Nobel Konuşmasında okuduğu Latin Amerika'nın Yalnızlığı adlı metini sizlerle paylaşıyoruz.Antonio Pigafetta, Macellan’ın dünya çevresinde yaptığı ilk seyahate katılan Floransa’lı denizci, Amerika’nın...

Üretim ve Tüketim üzerine bir film

Gıda üretimi ve tüketiminin bugünkü halini gösteren çok etkileyici bir kısa belgesel. Samsara film şirketinin Mark Magidson yapımcılığında gerçekleştirdiği 102 dakikalık filmin 6 dakikalık bir...

Yaşar Kemal: Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne

Siz ne derseniz deyin, ben bıktım. Nah burama geldi. Neredeyse öfkeden, çaresizlikten boğulacağım. Kendimi kandırmaya çalışıyorum. İyi olacak, iyi olacak! Başkalarını da kendimle birlikte...

Son haberler

ÖSYM ‘Mabel Matiz’ sorusuyla ilgili inceleme başlattı

ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Halis Aygün, Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda (YKS) sorulan Mabel Matiz sorusuna ilişkin inceleme başlatıldığını açıkladı. Geçen hafta sonu gerçekleştirilen YKS’nin Türkçe...

39. İstanbul Film Festivali Ulusal Yarışma ve Ulusal Kısa Film Yarışması temmuzda düzenlenecek

Koronavirüs salgınından dolayı ertelenen 39. İstanbul Film Festivali’nin Ulusal Yarışma ve Ulusal Kısa Yarışma bölümleri 17-28 Temmuz tarihleri arasında düzenlenecek. İstanbul Kültür Sanat Vakfı...

İMSAD Başkanı Küçükoğlu: “Reel sektörlerin rekabet gücü reel veriler ile artar”

İnşaat malzemeleri sanayisinin çatı kuruluşu Türkiye İMSAD, güncel ekonomik verilerle hazırlanan ‘Türkiye İMSAD Yapı Sektörü Raporu 2019’u, sektör temsilcileri ve kamuoyu ile paylaştı. Raporun üretimden istihdama,...

Rusya Libya’daki büyükelçiliğini yeniden açıyor

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Libya’daki büyükelçiliği yeniden açma kararı aldığını açıkladı.Rusya’nın başkent Trablus’taki büyükelçiliği Ekim 2013’teki bir saldırı nedeniyle tahliye edilmişti. O...

İş Yatırım TÜFE tahminini yukarı revise etti

Enflasyon tahminimizi artırıyoruz… Haziran ayı manşet enflasyonu %1,1 ile piyasanın ve İş Yatırım’ın (%0,6) tahmininin çok üstünde geldi. Negatif sürpriz yapan aylık veri sonrasında...