8.5 C
İstanbul
Pazar, Nisan 5, 2020

Türkiye siyasal hayatında kapatılan Kürt partileri

Halkların Demokratik Partisi (HDP) eş başkanları, milletvekilleri ve belediye başkanlarının tutuklanmasıyla aynı soru akıllara geldi. HDP kapatılacak mı? Hükümet yetkililerinin geçtiğimiz süreçte artık parti...

Bunlara bakmalısınız

Marquez’in 2001’de Marcos’la yaptığı röportaj

Kendisini Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu'nun (EZLN) sözcüsü olarak tanımlayan ve herkesin bir kere olsun ağzında piposuyla, yüzü gizli halde çekilmiş bir fotoğrafını görmüş, muhterem...

Ortadoğu’nun kadife sesi Mohsen Namjoo ve 10 şarkısı

Mohsen Namjoo Meşhed şehrinde geleneksel yapıdaki bir aile içerisinde büyüdü. Edebiyat ve müziğe olan ilgisi daha çocukluğunda başlamıştı. okuldaki sanat etkinliklerinde aktif olarak rol...

Erkekler için 7 maddelik “eril düzene katılmama” rehberi

Erkekler karşılarında bir feminist olduğu zaman “Ben kadınları ezmiyorum ki.”, “Bütün erkekler aynı değil” gibi argümanlara sarılabiliyorlar. İlginçtir, kadınların eziliyor olduğu gerçeğini kendilerine kişisel...

Dresden’de Gezilecek 8 Yer

Doğu Almanya’nın mücevheri Dresden, nefes kesici güzelliğiyle şehri çevreleyen Elbe Nehri‘ne nazır nefis bir kent.

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Kitaplardan Sinemaya Uyarlanan ‘Baş Yapıtlar’

Derleme/Günel Abdullayeva Tekcan Her zaman sevdiğimiz kitapları defalarca okumak hoşumuza gidiyor ama bu kitapların film versiyonları da bir o kadar heyecanlı olmuyor değil. Hele bu...

Tarih öncesi insanlar kendilerini nasıl tedavi ediyordu?

Tarih öncesi insanoğlu kendilerini iyi mi tedavi ediyordu?

Yazılı tarihten ilkin, insanların atalarının oldukca sayıda tıbbi mantar, nebat ve öteki naturel araçlardan faydalandığına inanmak için nedenler mevcut. Organik ilaçların kullanımı, büyük olasılıkla çağıl bilim adamlarının bu ilaçların biyokimyasal yapısını anlamalarından oldukca daha önceye, milyonlarca yıl geriye uzanıyor.


Bridget Alex

Alexander Fleming’in 1928 senesinde penisilini keşfetmesinden uzun vakit ilkin, insanoğlu enfeksiyonla savaşım etmek için antibiyotik kullanıyorlardı.

1800’lü yılların sonlarında, Fransız hekim Ernest Duchesne, eyerlerde büyüyen küfü kullanarak yaraları iyileştirilen sıhhatli Arap çocuklarıyla karşılaştı. Duchesne, kullanılan mantardan bir örnek aldı, onu ‘Penicillium’ (penisilin) diye adlandırdı ve tifo bulaşmış deneklerini tedavi etmek amacıyla kullandı. Daha öncesinde, Roma, Mısır ve Çin de dahil olmak suretiyle, eski uygarlıklardan günümüze kalan metinler, hastalıklı cilt üzerine sürülen küflü ekmeğin iyileştirici güçlerini aktarıyordu.

Ve yazılı tarihten ilkin, insanların atalarının oldukca sayıda tıbbi mantar, nebat ve öteki naturel araçlardan faydalandığına inanmak için nedenler mevcut. Organik ilaçların kullanımı, büyük olasılıkla çağıl bilim adamlarının bu ilaçların biyokimyasal yapısını anlamalarından oldukca daha önceye, milyonlarca yıl geriye uzanıyor.

DİĞER HAYVANLAR DA KENDİLERİNİ TEDAVİ EDİYORLAR

Erken dönem insan soyunun naturel maddeler kullandığını düşünmemizin sebeplerinden biri, tırtıllardan koyunlara dek birçok türde belgelenmiş olan davranışlar. Bir parazitten ya da başka bir sıhhat sorunundan etkilenen hayvanlar, kasıtlı şekilde tıbbi özelliğe haiz sadece gıda kıymeti oldukca azca olan yada asla olmayan maddeler tüketirler. Sıhhatli bireylerce bu maddelerden kaçınılması gerekebilir; zira aşırı derecede zararı dokunan olabilirler. Buna rağmen, ufak dozlarda alındıklarında hastalıkları yok eder yada oluşumlarını engellerler.

Örnek olarak, 2015 senesinde ‘Evolution’ dergisinde gösterilen bir makalede, araştırmacılar, karınca gruplarına naturel bal içerikli ya da hidrojen peroksitle (H2O2) üretilmiş aynı türden besinler verdiler. Yırtıcı doğada, kimyasallar, kimi zaman böceklerin yedikleri karınca cesetlerinde bulunmuş olduğu şeklinde yaprak bitlerinden de salgılanır. Karıncalar sağlıklıyken, kimyasal gıda verilenler içinde daha çok ölüm gözlemlendi; şu sebeple hidrojen peroksit çoğunlukla karıncalar için zararı dokunan bir madde. Bununla beraber, bulaşıcı bir mantara maruz kaldıktan sonrasında, mantarı öldüren ve hayatta kalma oranlarını yükselten H2O2 maddesinden daha çok tükettiler.

İÇERİĞİNİ BİLMEK GEREKMİYOR

En yakın yaşayan akrabalarımız olan şempanzelerin de kendi kendilerine ilaç kullandığı biliniyor. Orta Afrika’daki naturel ortamlarında bağırsak parazitleri bulaşan şempanzeler, dikenli tüylerle kaplı yapraklar yutuyorlar. Yapraklar şempanzenin sindirim sisteminden geçerken pürüzlü yüzey parazit solucanları yakalar ve bir sonraki dışkılama vasıtasıyla vücuttan dışarı atar.

Hasta maymunlar, tıbbi özellikleriyle tanınan papatya ailesinin bir üyesi olan Vernonia Amygdalina’nın acı ve süngerimsi iç gövdesini de bölgeler. Bilim adamları, Vernonia Amygdalina’nın özünde ‘seskiterpen laktonlar’, ‘stigmastan tipi steroid glukozitler’ ve ‘aglikonlar’ da dahil olmak suretiyle, birçok iyileştirici molekül tespit ettiler. Bu moleküllerin ne işe yaradığını bilmesek bile mühim olan şey, şempanzelerin vücudunda bulunmaması. Hayvanlar, tedavi sürecinin temelinde yatan biyokimyayı idrak etmek zorunda değiller. Hastalandıklarında, doğuştan gelen informasyon, kişisel tecrübe ya da öykünmek etme yardımıyla bu maddeleri almaları icap ettiğini bilirler.

İnsan dışındaki hayvanların naturel ilaçlar kullandığı gerçeği, bu tarz şeyleri keşfetmek için karmaşık bir teknoloji ya da yüksek düzeyde bir şuur gerekmediği anlamına geliyor. Muhtemelen bu davranışlar, bilim adamlarının ve hatta Homo Sapiens türünün ortaya çıkmasından uzun vakit ilkin, insan soyunun informasyon dağarcığının bir parçasını oluşturuyordu.

TAŞ DEVRİ TIBBI

Araştırmacılar, bir çok insanoğlunun yapmış olduğu suretiyle, ilk insanların kendi kendine ilaç aldığını varsaymalarının yanında, arkeolojik kazı alanlarında korunmuş halde naturel ilaçlar buldular. Maddelerin iyileştirme amacıyla sınırı olan oranda verilip verilmediğini bilemememize rağmen, insan fosilleri ve eserleriyle beraber bol miktarda bulunması, durumun bu şekilde bulunduğunu gösteriyor.

Kazıbilimci Karen Hardy, 2019 senesinde Evrimsel Insanbilim dergisinde yayınladığı bir makalede, Yakın Doğu’daki yedi arkeolojik kazı alanından elde edilmiş ve ortalama 8 bin ilâ 790 bin yıl öncesine tarihlenen nebat türlerini inceledi. Bu dönem süresince, bölge Homo Sapiens, Neandertaller ve daha önceki insan soyları tarafınca işgal edilmişti. Tanımlanan 212 nebat türünün ortalama yüzde 60’ı tıbbi ve yenilebilir nitelikteydi; dolayısıyla, yiyecek, ilaç ya da her ikisi için birden kullanılmış olabilirlerdi. Bitkilerin yüzde 15’i yenilebilir değildi fakat ufak dozlarda kullanılınca iyileştirici özelliklere haiz olabilirdi.

DİŞ PLAĞINDA RASTLANAN BİTKİLER




Hardy ve meslektaşları, daha ilkin gerçekleştirdikleri bir çalışmada, İspanya’nın El Sidrón bölgesinde bulunan 50 bin yaşındaki bir Neandertal’in fosilleşmiş diş plağında keşfedilen molekülleri incelediler. Araştırma grubu, dişi iltihap yapmış bir hanımdan alınan örnekte, civanperçemi ve papatyadan, ek olarak gıda kıymeti düşük ve acı başka bitkilerden geriye kalan ve tıbbi özellikleri malum bileşikler tespit etti.

Sonrasında genetikçiler aynı Neandertal’in diş plaklarını incelediler ve aspirindeki naturel ağrı kesici olan ‘salisilik asit’ ve bir çeşit penisilin içeren kavak ağacı DNA’sına rastladılar. Normal olarak, bu organizmalara ilişik ufak DNA parçaları, yerde uyuduğu ve doğada yaşamış olduğu için Neandertal’in ağzına kazara girmiş olabilir. Buna rağmen, bu kişinin, bir ağız enfeksiyonundan meydana gelen ağrı sebebiyle kasten ağrı kesici kavak, yatıştırıcı papatya ve antibiyotik tesiri olan mantar almış olduğu da düşünülebilir.

Eğer durum buysa, 20’nci yüzyılda penisilini (tekrardan) keşfettiği için Fleming’e verilen Nobel Tıp Ödülü’nü paylaşmaya hak kazanan insanoğlu, bu maddeyi 50.000 yıl daha erken bir tarihte kullanılmıştı.

* Yazının aslı Discover Magazine sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)






Bunları kaçırmayın

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Ortadoğu’nun kadife sesi Mohsen Namjoo ve 10 şarkısı

Mohsen Namjoo Meşhed şehrinde geleneksel yapıdaki bir aile içerisinde büyüdü. Edebiyat ve müziğe olan ilgisi daha çocukluğunda başlamıştı. okuldaki sanat etkinliklerinde aktif olarak rol...

Ataerkil bir toplumda 4 maddeyle kadınların giyimine göre takılan isimler

Ataerkil bir zihniyetin hakim olduğu dünyada tahakküm altındaki cins olan kadına da erkeklerin rol biçtiğini söylemek yanlış olmaz. Ne var ki hayatın her alanında...

Zygmunt Bauman: Sosyal medya çok kullanışlı ve keyifli bir tuzak

Zygmunt Bauman yakınlarda 90. doğum gününü kutladı ve Leeds’deki evinden İspanya’nın kuzeyindeki Burgos’taki bir etkinliğe gitmek için iki kez uçağa bindi. Söyleşiye başlarken yorgun...

Son haberler

TEPAV: 27 Mart’ta tüketici harcamaları daraldı

Tüketim eğilimlerini arz ve talep ekseninde çeşitli veriler üzerinden takip etmek mümkün ancak içerisinde bulunduğumuz süreçte, verileri mümkün oldukça anlık takip edebilmek önem...

Gelişmekte olan ülkeler 2008 krizinden daha büyük darbe yiyecek

Virüs, gelişmekte olan ülkelerde henüz tam olarak yayılmadı, ancak kötü sağlık altyapısı ve zayıf finansman, ileride zor zamanlara işaret etmekte. Birçoğu için, pandemi...

ANALİZ: Enflasyonda sene sonunda %10’un altı zor

Türkiye, hiç kuşkusuz, koronavirüs ile ilgili küresel ekonomik şoktan payını almakta. İş yerlerinin kapanması, hanehalkının önemli kısımın evlerine kapanması, turizm sektörü gibi önemli gelir...

Yurt içi üretici fiyat endeksi yıllık yüzde 8,50, aylık yüzde 0,87 arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %8,50, aylık %0,87 arttı. Yİ-ÜFE (2003=100) 2020 yılı Mart ayında bir...

Çetin Ünsalan Yazdı: “Avlak”

Türkiye, dünya firmaları açısından hızla bir avlak, yani av yeri olmaya doğru koşuyor. Yaşadığımız günlerde virüs problemi ne kadar büyük bir vaka ise,...