8.5 C
İstanbul
Cuma, Ağustos 14, 2020

Gitar çalanlar için dersleriyle birlikte 400 şarkılık muhteşem kaynak

Gitarla haşır neşir olanların en büyük sıkıntılarından biri de çalacak doğru şarkıları , düzgün kaynaklardan bulamamalarıdır.İşte 400 şarkılık bu liste gitar çalanlar için adeta...

Bunlara bakmalısınız

Tomris Uyar ve aşıkları

Sizce en kıskanılan, çoğu kişinin yerinde olmak istediği kadın kim? Öyle bir kadın var ki en güzel isimler, en güzel eserlerini onun için yazdı.O...

Kitaplardan Sinemaya Uyarlanan ‘Baş Yapıtlar’

Derleme/Günel Abdullayeva Tekcan Her zaman sevdiğimiz kitapları defalarca okumak hoşumuza gidiyor ama bu kitapların film versiyonları da bir o kadar heyecanlı olmuyor değil. Hele bu...

Sema Moritz’in hikayesi ve taş plak sesi

Sema Moritz, Türkiye Müziğinde Taş plak sesli şarkıcı olarak kendine yer edinmiş, bir daha onun gibisi gelir mi acaba dedirten bir müzisyen. Nokta dergisine...

Özdemir Asaf’ın enleri, ilkleri bilinmeyenleri!

Özdemir Asaf şiirleri, hayatı ve hikayeleriyle şiirimizin en nadide şairlerinden biridir. Cumhuriyet Dönemi Edebiyatının en önemli isimlerinden Özdemir Asaf'ın şiirleri dışında başına gelmiş bilinmeyen...

Dünden bugüne: Nuri Bilge Ceylan

 Dünyanın en prestijli ödüllerinden Altın Palmiye'yi son filmi "Kış Uykusu"yla kazanan Nuri Bilge Ceylan'ı ne kadar tanıyoruz? Güldal Kızıldemir'in bu büyük yönetmenle 1997'de yaptığı...

Üretim ve Tüketim üzerine bir film

Gıda üretimi ve tüketiminin bugünkü halini gösteren çok etkileyici bir kısa belgesel. Samsara film şirketinin Mark Magidson yapımcılığında gerçekleştirdiği 102 dakikalık filmin 6 dakikalık bir...

Yeniden Ortaya Çıkan Hıyarcıklı Veba Nedir? Milyonları Öldüren Hastalık Salgına Dönüşebilir Mi?

Dünya yaklaşık 8 aydır corona virüsü ile mücadele ediyor. Çin’de ortaya çıkıp yayılan hastalıktan 10 milyonu aşkın kişi etkilendi, yüz binlerce kişi ise yaşamını yitirdi. Tarihte de pek çok salgın yaşandı. En fazla kayba yol açan salgın ise 100 milyon kişinin yaşamını yitirmesine neden olan veba salgınıydı. Çin ve Orta Asya’dan başlayarak 1347’de Kırım’da bir Ceneviz ticaret merkezini kuşatan Moğol ordusunun vebalı cesetleri mancınıkla kentin içine atmasıyla Avrupa’ya taşınan bu salgınla Avrupa ağır kayıplar verdi ve neredeyse nüfusunun yarısını kaybetti. Milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine neden olan veba türünün bubonik (hıyarcılıklı) veba olduğu söyleniyordu. Günümüzde ise yine Çin’de İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde bir kişinin veba şüphesi ile tedavi altına alınması, bu hastalığın geçmişi ve bulaşma biçimlerini de gündeme getirdi. Hıyarcıklı veba nedir, nasıl bulaşır?

Veba salgını, 1347-1351 yılları arasında Avrupa’da büyük bir yıkıma yol açtı ve on milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden oldu

Tıpkı corona virüsü gibi bu salgın da Çin’de başlayıp Avrupa’ya yayılmıştı. Veba salgınında Avrupa nüfusunun üçte birinin hayatını kaybettiği düşünülüyor

hıyarcıklı veba

İnsanlık tarihindeki en ölümcül salgınlardan biri olan veba şüphesi yeniden, Çin’de görüldü. İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde bir kişi veba şüphesiyle tedaviye alındı

Veba, hayvanlardan insanlara bulaşıyor. Vebanın birçok türü bulunuyor. Ancak hastalığı insanlara bulaşabilen en yaygın türü bubonik (hıyarcıklı) veba. Orta Çağ’da milyonlarca kişinin ölümüne neden olan veba türünün de bubonik veba olduğu düşünülüyor

hıyarcıklı veba

Bubonik (hıyarcıklı) veba nedir?

bubonik veba
Veba, tarihteki en ölümcül hastalıklardna biri. Bubonik vebaysa, insanlara kolayca bulaşabilen bir veba türü.
Veba mikrobu pirelerde bulunuyor, pirelerden ise farelere geçiyor. Fareler de bu hastalığı insanlara bulaştırıyor. Veba çoğunlukla insanlara; kemirgenlerde yaşayan Yersinia pestis isimli hayvansal bir bakteri nedeniyle bulaşıyor.
Bakteri vücuda girdikten sonra 3 ila 8 gün içinde etkisini gösteriyor. Hıyarcıklı veba bu adı, bulaştığı insanın lenflerinde, kasıklarında ve koltuk altlarında oluşan hıyarcık şeklindeki acılı şişliklerden alıyor.

Bu hastalığa tarihte “kara ölüm” denmesinin nedeni ise deri altında kararmalara neden olması.

Hıyarcıklı (bubonik) veba belirtileri nelerdir?

bubonik
Belirtileri, yüksek ateş, üşüme duygusu, baş ağrısı, ishal ve bubo adı verilen lenf bezi şişmeleridir. Deri altında ve iç organlarda kanama başladığı zaman da, akan kanın birikmesi sonucu ciltte siyah lekeler oluşur. Öte yandan dil kahverengi ve kuru olabilir. Kan tükürme ve dalgınlık görülebilir. Şişen lenf bezleri ise ağrıya neden olabilir.




Öte yandan veba ciğerleri de etkiliyor, öksürük, göğüs ağrısı ve nefes alma güçlüğüne sebep oluyor. Bakteri kana da karışarak sepsis adı verilen duruma neden olabiliyor. Bu noktada hastalık, doku zedelenmesi, organ yetmezliği ve ölüme varabiliyor.

Hıyarcıklı veba nasıl bulaşır?

bubonik veba
Hıyarcıklı veba hem insandan insana hem de hayvandan insana geçebiliyor. Bu nedenle hastalık belirtisi gösteren kişilerin derhal tecrit edilmesi gerekiyor. Veba şu şekillerde bulaşıyor;

Enfekte olmuş bitlerin insanı ısırması sonucu
Hastalıklı fare, sıçan gibi kemirgenlerle temas edilmesi
Hastalık taşıyan hayvan veya kişiden havaya saçılacak damlacıkların nefes yoluna karışması ile vücuda girmesi

Ayrıca kedi köpek gibi evcil hayvanlar da bit ısırıkları veya hastalıklı kemirgeni yiyerek hastalık kapabiliyor. Veba sonucu hayatını kaybeden kişinin cenazesi ile yakın temas eden kişilere de hastalık bulaşabiliyor. Hastalık eğer tedavi edilmezse yüksek ihtimalle ölümcül olabiliyor. Kan ve diğer örnekler üzerinde yapılan laboratuvar testleri de erken teşhis açısından önemli ve hayat kurtarıyor.

Hıyarcıklı veba günümüzde hala görülüyor mu? Tedavi edilebilir mi?

bubonik
2010 ile 2015 yılları arasında dünya çapında 3 bin 248 vaka bildirildi ve bunların 584’ü hayatını kaybetti. Gelişmiş ülkelerin tamamında ve gelişmekte olan ülkelerin pek çoğunda ortadan kaldırılmış olmasına rağmen Asya ve Afrika kıtalarının bazı bölgelerinde zaman zaman görülebiliyor. Ancak yakın zaman önce Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Madagaskar’da salgınlar yaşandı. Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte veba, antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Ancak erken teşhis son derece önem taşıyor.

Hıyarcıklı veba yeniden pandemiye dönüşebilir mi?

bubonik
Çin’de İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde bir kişinin veba şüphesi ile tedavi altına alınmasının ardından Çin hükümeti veba taşıma ihtimali olan hayvanların etlerinin yenilmesini yasakladı. Bu da eğer veba doğrulanırsa, salgına dönüşmemesi için büyük bir önlem olacak.

Veba tedavi edilebildiği için ve hızlı müdahale yapılabildiği için olası küresel bir salgın beklenmiyor. Bölgesel olarak yayılım gösterebileceği düşünülüyor. Southampton Üniversitesi’nde mikrobiyolog olarak görev yapan Doktor Matthew Dryden, Moğolistan’daki vakanın hızla tecrit edilmiş olmasının önemine vurgu yapıyor:

“Hıyarcıklı veba, Covid 19’un aksine antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Durum her ne kadar endişe verici olsa da tek bir vakadan bahsediliyor ki bu vaka da hızla tedavi edilebilir.”

Kaynak: 1








CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Dünyanın en çok satan 20 kitabı

İnsanoğlu bu güne kadar kesin olmamak kaydıyla 130 milyana yakın kitap basmıştır. Biz bu listeyi hazırlarken bile basımda olan yeni kitaplar olduğunu biliyoruz. Bu...

Özdemir Asaf’ın enleri, ilkleri bilinmeyenleri!

Özdemir Asaf şiirleri, hayatı ve hikayeleriyle şiirimizin en nadide şairlerinden biridir. Cumhuriyet Dönemi Edebiyatının en önemli isimlerinden Özdemir Asaf'ın şiirleri dışında başına gelmiş bilinmeyen...

Ortadoğu’nun kadife sesi Mohsen Namjoo ve 10 şarkısı

Mohsen Namjoo Meşhed şehrinde geleneksel yapıdaki bir aile içerisinde büyüdü. Edebiyat ve müziğe olan ilgisi daha çocukluğunda başlamıştı. okuldaki sanat etkinliklerinde aktif olarak rol...

Tomris Uyar ve aşıkları

Sizce en kıskanılan, çoğu kişinin yerinde olmak istediği kadın kim? Öyle bir kadın var ki en güzel isimler, en güzel eserlerini onun için yazdı.O...

Son haberler

Bu yıl Venedik’te Altın Aslan için 18 film yarışacak

Bu yıl 2-12 Eylül tarihlerinde düzenlenecek olan 77. Venedik Film Festivali programında yer alacak filmler belli oldu. Festivalde Altın Aslan ödülü için 18...

İş Dünyasının Ekonomiye Güveni Arttı

2020 yılı Temmuz ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 10,2 puan artarak 55,5 değerine yükseldi. Temmuz ayında...

SABAH Raporu:   CDS’lerde satış dalgası, dışarda kaygılı piyasalar

Corbyn’in sola çektiği İşçi Partisi’nin dümenini sağa kıran Starmer’a tepki büyük. Tabandan kopuşlar devam ediyor. Gerekçe yeni liderin Blair benzeri neoliberal politikalara geri...

Yunanistan: Türkiye ile diyalog kurmaya açığız ama tehdit altında olmaz

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, ülkesinin Türkiye ile diyalog kurmaya açık olduğunu ancak bunun tehdit altında yapılamayacağını söyledi.Türkiye, Meis Adası’nın güney ve doğusunda...

Frances McDormand’lı ‘Nomadland’in ilkgösterimi Venedik ve Toronto’da eş zamanlı yapılacak

Chloé Zhao’nun Frances McDormand’lı yeni filmi “Nomadland”, ilkgösterimini 11 Eylül’de Venedik ve Toronto film festivallerinde eş zamanlı olarak yapacak. FilmLoverss’ın Deadline’dan aktardığı habere göre,...