8.5 C
İstanbul
Pazartesi, Eylül 28, 2020

40 çalışmasıyla İngiliz grafiti sanatçısı Banksy

Banksy Erdoğan grafitisini Londra duvarlarına işledikten sonra Türkiye'de Twitter'da gündem oldu. Yıllardır birçok ülkede kapitalizm eleştirisini düşündürücü ve göze görünür bir şekilde duvarlara resmeden...

Bunlara bakmalısınız

Zygmunt Bauman: Sosyal medya çok kullanışlı ve keyifli bir tuzak

Zygmunt Bauman yakınlarda 90. doğum gününü kutladı ve Leeds’deki evinden İspanya’nın kuzeyindeki Burgos’taki bir etkinliğe gitmek için iki kez uçağa bindi. Söyleşiye başlarken yorgun...

Biz yaşlandıkça zaman neden daha hızlı akar?

Zaman; kontrolümüz dışında sürekli akıp giden, durdurulamayan, ileri ya da geri sarılamayan soyut bir kavram. Aynı zaman dilimi, kimisine göre uzun, kimisine göre kısa....

Üretim ve Tüketim üzerine bir film

Gıda üretimi ve tüketiminin bugünkü halini gösteren çok etkileyici bir kısa belgesel. Samsara film şirketinin Mark Magidson yapımcılığında gerçekleştirdiği 102 dakikalık filmin 6 dakikalık bir...

Yaşar Kemal: Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne

Siz ne derseniz deyin, ben bıktım. Nah burama geldi. Neredeyse öfkeden, çaresizlikten boğulacağım. Kendimi kandırmaya çalışıyorum. İyi olacak, iyi olacak! Başkalarını da kendimle birlikte...

Dünyanın en ilginç sanatçısından en ilginç savaş aracı

Arjantinli sıradışı sanatçı Raul Lemesoff, insanlara kitabı sevdirmenin belkide hiç denenmemiş bir yolunu deniyor. Sanatçının çalışmasını derlediğimiz listemizde aşağılara doğru kaydıkça önyargılarınız yıkılacak.Dilerseniz sıradışı listemize...

Mutlaka izlemeniz gereken En iyi 18 Uzay Filmi

Yine bir sinema listesiyle karşınızdayız. Yaşadığımız evrenin büyüklüğünü düşünüp hayretler içinde kalmayan insan neredeyse yok.Bu listede de yüzünü evrene dönen sinema yapıtlarından en...

İşini hakkıyla yapmak seküler bir namus yeminidir

Barış Ünlü’nün bugün davası vardı, Ankara Adliyesinde, DTCF’nin tam karşısı; çok farklı dönemlerin mimari anlayışını yansıtmakla beraber her ikisi de olabildiğince “çatık kaşlı”. Sosyoloji bölümünün eski dersliği, 433 diye bilinir, adliyeye tam karşıdan bakardı. İki devlet kurumu, iki çatık kaşlı bina… Yine bilen bilir, ders anlatırken hiç oturmam ben, sınıfın bir ucundan diğer bir ucuna dolaşır dururum; bilmiyorum neden; irticâlen konuşmayı alışkanlık haline getirdiğim ve sıklıkla daldan dala atladığım için belki de; yaşamım da hep öyle oldu ya… neyse, geçiyorum. O sınıfı, ki oldukça büyüktür, boydan boya arşınlarken gözüm bir taraftan adliyeye ilişir, diğer taraftan da fevkalade “yıkıcı-ahlaksız-gayri milli” örnekler vermekten geri durmazdım. Örnek mi? Misal bilgi sosyolojisi dersinden: “Önümüzde cansız bir insan bedeni var. Dar anlamıyla nesnel gerçekliğinde bu sadece ve sadece cansız bir insan bedeni. Peki bu bedeni, “şehit”, “leş”, “kadavra” veya “mevta” olarak adlandırdığımızda ne değişir? Şehit: önünde saygıyla eğilir, leş: yerlerde sürüklenir, kadavra: kesip biçilir, mevta: cenaze namazı kılınır. Fark ne? Sadece bir sözcük! Lakin toplumsalın (dilsel diye de okuyabilirsiniz) sihri de burada yatar; sözcük, nesneyle kurduğunuz ilişkiye sızar, ister istemez; bu ilişkiyi bir hissiyat ilişkisine dönüştürür, kaçınılmaz olarak; nesne artık bir sözcüktür de, aynı zamanda; birdir onlar, ayıramazsınız. Asker erkektir, çünkü erkek savaşçıdır; çünkü erkek cesurdur. Bugün Genelkurmay Başkanının eşcinsel olduğunu düşünebilir miyiz? Ama tüm insanlık tarihinin tanıdığı en büyük askeri deha ve kumandan Büyük İskender biseksüeldi! Arada değişen neydi? Tarihsel olarak inşa edilmiş cinsiyet kalıpları… Tam da bu tarihsellik vurgusudur ki sosyal bilime o “yıkıcı-eleştirel-sorgulatıcı” karakterini veren ve iktidar odaklarının üzerine yüklenmesine sebep olan. Fıtrat derseniz, tarih üstü kutsal kategoriler tesis ederseniz (millet, devlet, erkek, kadın, vb.) ve bunları hakikat kitapçığının “tartışılması dahi teklif edilemeyecek” maddeleri arasına eklerseniz orada sosyal bilim falan kalmaz. Sosyal Bilim, tarihsel bir hakikati kuramsal açıklığa kavuşturma yönünde sürekli bir mesaidir. Bu mesainin kutsalı, vatanı, millisi, gayri millisi, tabusu olmaz. EVRENSELDİR. Faydalıdır da; bu bahsettiğim kategorilerin tarihselliğinin idrakine varırsanız, birbirinizi kesmezsiniz “sen şusun, sen busun diye”!

 

“Tüm ama tüm kutsallarınızın ne derece üstüne gidebilirsiniz? Kan tutan cerrah olmaz!” İşte sosyolojiye giriş dersinde, o sınıfta, şaşkın gözlerle bana bakan 1. Sınıf öğrencileri önünde dukalarımdan dökülen ilk sözcükler. “Bunların dersine girmeyin” demişti bir silahşör-köşe yazarı. Onlardan biriyim sanırım… Ve evet, bunu DTCF’de diyorum, tüm tartışmalı “hikâyesine”, tarihinde küstürdüğü, “kıydığı” tüm büyük bilim insanlarına rağmen, orada, 433 nolu derslikte… Karşımda ise Ankara Adliye Sarayı; sanki “netliği”, “sorgulanamazlığı” “köşeli olanı” sembolize eden dikdörtgen binasıyla bana bakıyor, “Hoca bokunu çıkartma!” der gibi… Barış bugün orada, bu “bokunu çıkartma” hakkını onurluca savundu. Hakikati, “….adına sabitlemek-düzleştirmek”, böylece de sorgu-dışı bırakmak isteyen bir kurum karşısında, aynı hakikati başka bir şekilde “söylemeyi”, onu tarihin ezber bozucu patikalarına çekmeyi kurucu ilke yapmış (veya yapması gereken) bir mesleği, üniversiteyi, bilimi, onun olmazsa olmaz özerkliğini ve bunun az çok tesis edildiği başka bir devlet kurumunu, Mülkiyeyi, hatta DTCF’yi ve sayısı az da olsa benzer yarı-özerk adacıkları savundu. Bunu hepimiz için yaptı Barış. Şunu dedi: “Ben korkusuz değilim. Ve korkanların dahi fikirlerini özgürce söyleyebilmesine imkân tanıyacak özerk bir bilim alanı için buradayım.” Barış bugün işini iyi yaptı…

 

Oysa bizim mahallede [Akademide] işler pek böyle yürümez. İşini iyi yapan usta sayısı çok değildir. Herkes iyi [bilimsel] sıva atarım der ama atılan sıvalar genelde ilk yağmurla dökülür. Zira bizim mahallede bu iş [akademisyenlik] genelde ek iş olarak yapılır, ekstraya gider gibi; böyle kendinde bir tutkusu olabilecek bir zanaat değildir. Güncel siyasetin ya da memuriyetin başka yollarla devamıdır ekseriyetle. Önce ya memur olursun ya da bilmemneci, sonra sıvacı [akademisyen], oysa tersini yapmak gerekir. Bizim mahallede bir yer kapatmak da kolaydır, öyle çok bir şey gerekmez; eş dost ilişkileri, siyasal-dinsel aidiyetler, kayırmacı ağlar, hemşerilik bağları, vb, yeterlidir dükkân açmak için. Uzun lafın kısası, mesleki aidiyeti ve ahlaki-etik kaideleri çok zayıftır bizim mahallenin.

 

“1128” depremi bizim mahallenin altından geçen fay hattının halen aktif olduğunu bir kez daha hatırlattı ve “deprem” gerçeğiyle bizi bir kez daha yüzleştirdi. Malum, yapılar da “kaçak”, çöktü gitti her şey! Daha düne kadar sohbet ettiğimiz, çay içtiğimiz, güzel de bir hukukumuz olan “mütedeyyin komşuların” bir işaretle “tetikçiye” dönüşmesinden tutun da, bizim kanımızla fantezi yapmak isteyen mahalle dışından serserilere, lejyonerlere dönüşen idarecilere, oradan, güvendiğimiz, arkamızda duracaklarını sandığımız “bizden bebelerin” ortadan bir anda kaybolmalarına dek bir dizi kopuş; idari ve cezai soruşturmalar, uzaklaştırmalar, tehditler, hakaretler; düşündürücü ve kahredici artçılar… Anlayacağınız hasar büyük! Eğer yarın halen aynı mahallede kalmaya devam edersek, TOKİ girip yeni bir dönüşüm başlatmazsa elbette, dörtyolun orada, öyle veya böyle yolumuzun kesişeceği bir kahvede, konferansta, jüride, kongrede nasıl yan yana geleceğiz. Nasıl olacak şimdi? Nasıl iletişim kurabileceğiz? Ne diyeceğiz birbirimize? “Yarın yüz yüze bakacağız” derler ya; işte asıl tahribat orada. Komşu komşuya yapmaz bunları.

 

Bir bilimsel çalışmanın kalitesi, o çalışmanın üretildiği alanın kalitesiyle, yani özerklik derecesiyle doğrudan ilişkilidir. Yukarıda bahsettiğim türden hür ve ezber bozucu fikirler, ancak ve ancak, olabildiğince özerk, kendi etik ve ahlaki kaidelerini oluşturmuş, kendine has müsabaka ve iletişim koşullarını tesis etmiş bir âlimler cemiyeti dairesinde yeşerebilir. Pek bir tartışma konusu olmuş (ve kuşkusuz olmaya da devam edecek olan) bilimsel nesnellik meselesini dahi bu çerçevede kıymetlendirmek gerekir. Sosyal bilimlerde her metin, her çalışma, nesnellik iddiası yüksek türlü tekniklere istediği kadar başvurmuş olsun, tek bir âlimin zihninden, mesaisinden dökülmüş kıvılcımlar olarak kaldığı müddetçe sübjektivitenin en pür noktasıdır. O metin, Mannheim’ın “serbestçe süzülen entelektüeli” misali, başka perspektiflere yani konumlara kendini açmadıkça nesnellik iddiasını bir üst düzeye taşımakta zorlanacaktır. Metne sızacak her yeni perspektif, karmaşık tarihsel hakikati nesnel surette kuşatma yolunda ona kaldırım taşı vazifesi görecektir. Kısacası, tek başına yapılabilecek bir iş değildir bizimkisi. Kolektif olmak zorundadır. Hakemli dergiler, konferanslar, jüriler esasında bunun için vardır. Fikri münakaşa ve melezlenme, âlimlerin kendi aralarında tesis etmeleri gereken eleştirel bir diyalog formu olarak nesnellik araçlarıdır; özerklik ise tüm bunların taşıyıcı kolunu.

 

Bizim mahalle hiçbir zaman böyle olmadı, kabul. Ama elimizde kalan ufak tefek adacıklar ve kazanımlar da 1128 depremiyle kayboldu gitti. Alanın polarizasyonu, üretilen çalışmaların kalitesinde ve nesnellik iddiasında doğrudan belirleyici eleştirel diyalog imkânını bugün tamamıyla ortadan kaldırdı; Konumlar sertleşti; herkes kendi evine; hoş geldin dogmatizm! Artık buradan bilim vb çıkmasını da beklemeyin; saflık olur! Biz hep ODTÜ’nün Ulusal Sosyal Bilimler Kongrelerine gidelim, siz de Konya’da “Modernite ve Sekülarizm Eleştirisi” temalı etkinlikler düzenleyin. Pek karışmayalım birbirimize; sen, ben, bizim oğlan ve aygıt olarak bilim alanı; buyurun, hayırlı olsun hepimiz için. Üstelik hafriyatı kaldırmak ve yeni bir kentsel dönüşüm projesi dâhilinde, çevre yolları vasıtasıyla başka belediyelere bağlı, özerkliğini tamamen kaybetmiş, ruhsuz, aidiyetsiz ve biat etmiş bir mahalle inşa etmek için TOKİ’nin iş makineleri de kapıda. Elbette, bizim mahallenin içinden de buna çok hevesli olanlar var; kahredici! Sessizlikleriyle TOKİ ekiplerini buyur edenler de cabası; düşündürücü!

 

Kısacası, 1128 depreminin tüm siyasal fay hatlarının ötesinde-berisinde, zira mesele artık bu olmaktan çoktan çıktı, mahalle ahalisinden beklenen, onurlu bir meslek-bilim-fikir hürriyeti savunusudur. Bunu bizim yerimize yapacak başka kimse de yok. Yarın gerçekten çok geç olacak. Mesleğimizin ve bilimin icra koşulları, hür ve eleştirel düşüncenin yeşermesi için gerekli topraklar bugün hiç olmadığı kadar taarruz altında. İşini hakkıyla yapmak; işin olmazsa olmazını, yani başta bilimsel özerklik ve fikir hürriyeti olmak üzere mesleğin icra koşullarını da müdafaa etmektir. Evet, bir kez daha, Barış bugün işini iyi yaptı… Ben de yapayım ve gidip soruşturma tebligatımı alayım!

Doç. Dr. Levent Ünsaldı






CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Bunları kaçırmayın

Henüz izlemediyseniz ‘Mutlaka’ izlemeniz gereken 15 film!

Derleme/Eren Aşnaz Henüz izlemediyseniz izlemeniz gereken 15 filmi bu hafta sizler için derledik. Usta oyuncu ve efsane olmuş yönetmenlerden derlediğimiz filmlerin hepsini, yok olması imkansız...

Gabriel García Márquez Nobel Konuşması: Latin Amerika’nın Yalnızlığı

Gabriel García Márquez'in Nobel Konuşmasında okuduğu Latin Amerika'nın Yalnızlığı adlı metini sizlerle paylaşıyoruz.Antonio Pigafetta, Macellan’ın dünya çevresinde yaptığı ilk seyahate katılan Floransa’lı denizci, Amerika’nın...

Dünden bugüne: Nuri Bilge Ceylan

 Dünyanın en prestijli ödüllerinden Altın Palmiye'yi son filmi "Kış Uykusu"yla kazanan Nuri Bilge Ceylan'ı ne kadar tanıyoruz? Güldal Kızıldemir'in bu büyük yönetmenle 1997'de yaptığı...

Felsefe tarihinde ‘erkekliğin’ gölgesinde kalmış 19 kadın filozof

Kadınlar tarih boyunca birçok alanda olduğu gibi felsefe alanında da gölgede bırakılmış ve yaptıkları çalışmalar yok sayılmıştır. Bazı dönemlerde ise bir biçimde bilim ya da...

Son haberler

Merkür Akrep burcunda: Gizli saklı görüşmeler

27 Eylül itibari ile her türlü iletişim, anlaşma, sözleşme, haberleşme, elektronikleri sembolize eden Merkür, Terazi burcundan çıkıp artık Akrep burcunda seyahat etmeye...

IIF Başekonomisti: ‘Kredilerde yavaşlama şart’

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) Başekonomisti Robin Brooks’tan Türkiye’ye kredi artışına dikkat uyarısı geldi. TÜSİAD’ın düzenlediği “Salgın Döneminde Dünya Ekonomisi ve Türkiye’nin Makroekonomik Dengeleri”...

Kahve atıklarından biyoplastik üreten Wastespresso, Erciyas Holding’ten 12.5 milyon TL değerleme ile yatırım aldı

Kahve atıklarından biyoplastik hammadde üreten yerli girişim Wastespresso, ilk turda Erciyas Holding‘ten 12.5 milyon TL değerleme ile yatırım aldı.Yatırım miktarıyla ilgili henüz bir...

TCMB’nin korkusu yetti, mevduat ve kredi faizleri yükseliyor!

TL Mevduat ve Kredi Faizleri Yükselişte… Bankaların TL mevduat için uyguladıkları faiz oranı 18 Eylül haftasında bir önceki haftaya göre 16 baz puan yükselişle %10,35 olurken dolar mevduat faizi 16 baz puan...

Ata Portföy/Mehmet Gerz: Hisse senedi piyango bileti değil!

Ata Portföy Genel Müdürü Mehmet Gerz, hisse senetleri ve hisse senedi fonları arasındaki farklara değinerek yatırımcılar için önemli değerlendirmelerde bulundu. Gerz, hisse senetlerinin spekülatif bir kazançtan...