izmir escort
Ana SayfaTartışı-YorumKadim Süryanilerin Akitu Bayramı

Kadim Süryanilerin Akitu Bayramı

Google News presshaber.com

Yerinden yurdundan edilen, sürgün halkların derdini en içten şairler dillendirir. Bu sebeple Yuhanna Bar Madeni der ki:

“Ey sağduyulu!

Ana vatanında kalman,

Saygınlığını korur.

Hakareti ve acı dolu gurbeti hor gör.

Saç, başta oldukça değerlidir.

Olmadığında, küçümsenir ve ayaklar altına alınır”

Bundan tam 6766 yıl önce (MÖ 4750) Asur ve Babil kaynaklarına göre, tarihte Mezopotamya olarak bilinen bölgenin “organik kültüründe” 1 Nisan günü yeni yıl bayramı olarak kutlanırmış. Hem de 12 gün sürermiş. Tanrı ve tanrıçaları “Tammuz”ile “İştar”ın aşkı bu bayrama eşlik ya da rehberlik edermiş. 12 gün boyunca, büyük coşkularla, barış, kardeşlik, dayanışma esas alınırken, kırgınlıklar ve dargınlıklar gündeme dahi getirilmezmiş.

Akitu Bayramı

 

İnsanlık tarihiyle en eskiden bu yana yaşıt olarak genel kabul gören 1 Nisan Bahar Bayramı, hayatı, doğanın dirilişini, bolluk ve bereketi, aynı zamanda da özgürlüğü simgeliyormuş Süryani, Asuri felsefesinde. Bayram, bir yönüyle de büyük tufana, Nuh Tufanı’na kadar, hatta tanrı Marduk’a kadar dayanıyormuş…

Tufandan kurtuluşun olanca heyecanıyla baharla birlikte gençler kendilerini doğanın koynuna, cümle çiçeğe, börtü böceğe kesmiş tabiat ananın böğrüne salıyormuş…

Zamanla unutulmuş Asurî/Süryani halkının bu “kadim” bayramı. Ta ki 19. yüzyılda yapılan bölgedeki kazılarda geleneğin izleri bulununcaya kadar. Yazılı belgelerin gün ışığına çıkmasıyla bayram yeniden anımsanır olmuş.

süryani bayramı

 

İlk kutlama 2005’te

Süryani halkının yaşadığı çevre ülkelerde o tarihten bu yana kutlanagelen 1 Nisan Akitu Bayramı, 2005 yılında Midyat’ta, Turabdin’de bütün Midyat şehir dokusuna tepeden bakan Mor Hobel ve Mor Abrohom Manastırının hemen bitişiğindeki tepede binlerce konuğun katılımıyla ilk kez kutlanmıştı. Ben de davetli olarak katılmıştım bayramlarına…

Sahnede Diyarbakır’ın eski ve kadim Gâvur Mahallesi’nden Ermeni Garabêt Bubo Menekşe’nin oğlu sanatçı Kenan Menekşe ve dilinde nağmesi:

“Yola Çıktım Mardin’e / Düştüm senin ardına…”.

Ve yüzlerce insan kadınlı erkekli oyuna durmuşlardı. Hep bir ağızdan ve hep bir telden Süryaniler, binler yıl öncesinden kalan bahar bayramlarının ardına düşmüşlerdi sanki!

Dünyanın dört bir yanından akın akın gelmişlerdi Midyat’a Süryaniler. Heyecanları yüzlerinden, konuşmalarından, dokunsan boşanacak gibi duran görüntülerinden hemen fark ediliyordu. Turabdin’le yüzleşmenin, içsel zenginlikle bütünleşmesinin çağrısıydı belki de bayramın asıl vurgusu.

Binlerce yıldan bu yana coğrafyanın “asli unsuru” olan bu kadim kavmin temsilcileri hangi nedenle bugün kendi topraklarında yabancı gibi duruyorlardı ki! Soru kaba hatlarıyla o yıllarda buydu! Hoş, şimdi de pek farklı değil ya, neyse!

Doğrusu bu cevaplanmayı bekleyen koskoca bir soru.

süryani bayramı2

 

‘Siz de Hıristiyan mısınız?’

Bir ayağı İsveç’te diğeri Şam’da ve 7 yaşında Midyat’tan ayrılmış neredeyse kırk yıldan sonra ilk kez o bayram günü nedeniyle ata toprağına gelen Hanna, “Hayat bizim için buralarda çok zor. Diyarbakır büyük şehir; belki orada olsa tahammül edilebilir. Ama burası küçük yer. Halen o kadar çok önyargı var ki!” demişti…

Belki Hanna’nın öngörüsü, aracının lastiği patlayan bir dosta tanıklığımda, Şırnaklı tamircinin lastiğini tamir ettiklerini daha iyi tanımak için sorduklarında gizliydi: “Min êfû bikin! Hûn ji fille ne?” (Beni affedin! Siz de Hıristiyan mısınız?)

Ama her şeye karşın bölgede ilk kez kutlanan bir bayram olarak kıyafetleri, oyunları, Süryanice ezgileri ile Mezopotamya coğrafyasının zengin kültürünün sürdürmede çok önemli bir heyecanı yaşatmışlardı Süryaniler. Hem uzak düşüp de uzaktan gelen kendi insanlarına, hem de halen bölgede yaşayanlara. Tabii bir de, onları bayramlarında yalnız bırakmak istemeyen dostlarına…

Türkü yıllardan beridir söylenegeliyordu:

“Bir o yani, bir bu yani

  Xeyyo şavkan eg bu yani,

  Bir alav çıkti xavından

  Yandırdi cani, canani

  Ne kül kaldi, ne dumani,

  Mehlemız doli Süryani”

Gündelik hayatta Mardin’de Deyr ul Zahfaran’da, Midyat’ta Mor Gabriyel’de ya da Diyarbakır’da Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi’nde ancak görebildiğimiz Süryani hemşehrilerimizi / dostlarımızı ilk kez Akitu Bayramlarında göğüslerini gere gere meydanda halay çekerek, şarkı söyleyerek, “Mehlemizde xoş Süryani” ünlemesiyle o gün kucaklamıştık…

süryani bayramı kutlaması

 

1 Nisan şakası

Not düşmüşüm o tarihte Midyat dönüşü kendime sorduğum soruyu: “Sakın bu Akitu Bayramı dedikleri ve bizlere yaşattıkları Süryanilerin bir Nisan şakası olmasındı!”

İşte o 1 Nisan 2005 tarihinden bu yana, her 1 Nisan gelende bir dolu ademin 1 Nisanda şaka yapma derdine düştüğü günde, ben ajandamda kayıtlı Süryani dostları arar bayramlarını kutlarım. Yine öyle yaptım. 1 Nisan günü Süryani aydınlarından ve hem Mor Gabriyel, hem de Deyrul Zahfaran Manastırlarında uzun yıllar görev yapmış dostum Malfono Yusuf Beğtaş’ı arayıp Akitu Bayramlarını kutladım. Ardından da sordum: Nasıl geçti, ne yaptınız bu bayram? “Kutlayamadık, daha doğrusu kutlamadık. İçimizden gelmedi. Bölgede bu denli bir şiddet iklimi yaşanıyorken bayram filan kutlayamazdık.”

Ne denir ki; savaş böyle bir şey. İnsan tekine, halklara bayramlarını bile “kara bayram”a dönüştürebiliyor. Kutlatmayabiliyor.

Yine de kadim Asurî / Süryanilerin Akitu Bayramları kutlu olsun… Bayramları bayram gibi barış, huzur ve mutlulukla yaşayabilecek günlere…

Not: 2005 1 Nisan’ında katıldığım Midyat Süryani Akitu Bayramı sonrası yazdığım kısa bir izlenim yazısı ve arşiv notlarımı değerlendirilerek bugünü yazdım… 

(Şeyhmus Diken – Kültür Servisi)

Listeler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Popüler haberler

Yeni Delhi’de Müslümanlarla Hindular arasındaki çatışmalarda en az 32 kişi öldü

Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’deki şiddet sarmalında en az 32 kişi...

Trump: Azil soruşturmasında ifade verebilirim

ABD Başkanı Donald Trump, Temsilciler Meclisi’nin kendisi hakkında yürüttüğü azil...

Ekonomi Turizm sektörüne 150 milyon dolarlık yeni vergi yolda

“Sektörde faaliyet gösteren işletmelerin hepsi icralık olur. Otelciler, tur operatörleri...

Piyanist Selçuk Gündemir yaşamını yitirdi

Piyanist Prof. Selçuk Nisa Gündemir, hayata veda etti. Hacettepe Üniversitesi Ankara...

Tartışı-Yorum

Cumartesi Anneleri: Gözaltındaki kayıpların hikayesi

Kadir Gürhan“Kayıplar” ve “yargısız infazlar” denilince akla ilk gelen Latin Amerika ülkeleridir. Bu ülkelerde askeri cunta yönetimleri “gözaltında kayıplar” ve “yargısız infazlarla” kendisine muhalif olan tüm kesimlere karşı bir korku ve sindirme politikası uyguladı. Hayatın bir parçası haline gelen bu uygulamalarda kaybedilenlerin çoğunu; öğrenciler, öğretmenler, sendikacılar (örgütlü...

Ölümü öldürmek, sonsuz bir umudun baharıdır…

“Evîn Biharek e…”* - Arjen Arî Bir acılar sarmalıdır sancı, zamanın derinliklerinde gezinen ve hayatın kıyılarına vurur hafızalarının unutulmayacak sesleri. “Lal bû zimanê xwezayê, Girî herikî, jan bû banî” (“Dilsizdi doğanın dili, gözyaşı aktı, acı köprü oldu…”) dizeleri ile anlatıyor şair Semra Çelebî, ‘Birîn’ adlı şiir kitabında, gerçeğin...

Kalbi atan ölü bedenler

Bazı anlar vardır zihinlerimizde çocukluğumuza dair. Hayal mi gerçek mi olduklarını ömrü billah çözemeyiz. Bize anlatılanları, oradan buradan duyduklarımızı kurgulayarak bir görüntü yaratmış da olabiliriz, bizzat gözlerimizle tanık olduğumuz bu anlar zihnimizde mıh gibi tüm gerçekliğiyle çakılı da olabilir. Dediğim gibi hangisinin doğru olduğunu sınamak mümkün değil.Zihnimde...

Kuzguni Gömüt

Siyah kuzguni elbisesi içinde dilinde tek bir Arapça cümle ile Aisha Faris, sadece ağlıyordu. Bizim bilmediğimiz bir dilde, İç’inde kopan çığlıkların gümbürtüsü, siyah elbisesinde kara kara dalgalanıyordu. Aynı Arapça cümleyi tekrarlayarak Engin dertlerine bir de çağlayanlar ekliyordu. Gözyaşları bakışımızın değdiği her yerdeydi. Kara elbisesi; pul parlaklığını, onun...

Direniş Suflesi: Hayır

‘Oku’ diye başlıyor olmasına rağmen kutsal sayılan kelam; ilk maraza mevzunun başında ortaya çıkıyor.Taraflaşmanın daha kolay belirlendiği, hudutların keskin olduğu süreçler elbette yaşandı. Her konuya dair yaklaşımlar farklı idi ve tariflenen alandan hangi konuya nasıl yaklaşılması gerektiği de kendiliğinden açığa çıkıyordu. Karışık ama bence kesinlikle böyleydi.İnsanın yaşadığı...

Üşüyor bir coğrafyanın yüreği

'Eylül Mayıs'a dönüşecek...'Geo Milev Üşüyor bir şehrin yüreği,  geceler buzdan karanlık. Yan yana dizilmiş çadırlar kanıyor. Üşüyor yeryüzü ve şehrin sokaklarında geziyor soğuk. Bir çocuk gözlerinde acının izlerini taşıyor. Bir bahar var ve gelecek mutlaka çocuk. Umudun ışığını taşıyor, geleceğimiz umudumuz çocuk. En amansız fırtınalar diner çocuk, savrulur...

En çok mor

Sıcak beterdi. Bıyıkları terlememiş bir delikanlılık çağında boncuk boncuk ter atıyordu. Çimento torbaları eşek ölüleri kadar ağırdı. Tuğlalar, yamalı şalvarında kahverengi tozlar bırakıyordu. Yamasını çepeçevre saran alelacele dikişleri hep terden söküktü.Daha O Boy’uyla karar vermişti ev yapmaya. Bir evin temelini attı. Atış o atış..Seni inşaat işçisi; fayans...

Sınırlar ve rahatça uyunamayan ülkeye dair: Ordu, yeniden…

Levent Ünsaldı Devlet ve milletin yüksek çıkarlarını ait olduğu kurumun çıkarlarıyla eş gören, dolayısıyla bunları yorumlama tekelini de kendisine veren Türk subayı, kışladaki eriyle kurduğu paternalist ilişkisini (“oğlum” ifadesiyle çağrılan er) milletin geneliyle olan ilişkisine de kolayca yansıtabilmiştir. Aktarılan bu hususi ethos (değerler sistemi), subayın tüm yaşamını geçirdiği...

Rıza Yalçın Koçak yazdı: Olağanüstü zulüm

Rıza Yalçın Koçak Etrafımızdaki insanlar büyük bir şaşkınlıkla cevabı bir yanı ile çok basit bir yanıyla ise iler tutar yanı olmayan sorular soruyorlar. İşyerlerinden atılan arkadaşlarının masumiyetlerine iliklerine kadar inanıp ve ama ‘devletin de bir bildiği vardır’ fikriyatının serin sularında kol gezmeye devam ediyorlar. Hükümet ile ‘paralel’ devlet...

Halkın vicdanı; “Gelemem” diyorsun, peki sen bizdeki “öf öf” ü duyuyor musun?

Ne desek, ne etsek, nasıl yapsak bilemiyoruz… Az şey mi yaşadık? Yok, bir şeyler anlatabilmek için yeterli yaşadıklarımız. Çok şey mi yaşadık? Yok, bir şeyler yapabilmek için çok şey görmedik henüz… “Derin bir ah” çekiyoruz, çünkü şu kelimeler sayfaya değerken Hurşit Külter hala kayıp. Ve “ah vicdan”...

Rütbelerin Er’leri

Rıza Yalçın Koçak ‘Türk halkı sessiz kalarak onayladığı bu savaşın mağduru olmaya mahkumdur.’ (TAK-Haziran 2016)Erleri çekin rütbeliler gelsin! Erleri çekmeyecek rütbeliler ordusu. Ere göre tanımlı omuzlardaki apoletler. Kaç erin başı olduğunu bildiriyor unvanlar. Erlerle tanımlayıp erlerle var ediyorlar kendilerini. Erleri çekin rütbeliler gelsin çığlığını bir iyi niyet olarak okumak gerekiyor en başta....

Şiddete Davet

Rıza Yalçın Koçak Tamam, ölümün dondurucu ayazını buz kesme tehlikesine rağmen düşürmeyelim dilimizden. Kan kokusunun karşısına dikiverelim baharın buğusunu. Envai çeşit çiçekten, yağmuru çekiverince içine buram buram eden topraktan ilham aldığımız hikâyelerle çevreleyelim etrafı. Göz bebeklerimize gelip konan yaşları hesapsızca salıverelim yaşamın göbeğine, çağlayan misali. Tamam, yaşamdan yana...